Faculty of Agricultural Sciences and Food

Permanent URI for this communityhttps://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/2

Browse

Settings

Start date: 2010Language: search.filters.language.(Other)

Search Results

Now showing 1 - 10 of 13
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    КАРАКТЕРИЗАЦИЈА И УТВРДУВАЊЕ НА ГЕНЕТСКА ВАРИЈАБИЛНОСТ ПОМЕЃУ МАКЕДОНСКИ ЛОКАЛНИ ПОПУЛАЦИИ ВЕЗЕНА ПИПЕРКА
    (2026-03-24)
    Sandeva Atanasova Nadica
    Основните цели на ова истражување се преку фенотипска и генотипска карактеризација да се оцени диверзитетот на 189 генотипови македонска везена пиперка (Capsicum spp.), да се утврди влијанието на локацијата врз варијабилноста на морфолошките дескриптори, да се детектираат потенцијални дупликати и да се идентификуваат генотипови со приоритет за долгорочна конзервација и за интегрирање во идни селекциски програми, како и да се препорачаат генотипови соодветни за производство. Фенолошките, морфолошките и продуктивните својства беа оценувани во текот на вегетацијата на три локации и лабораториски по бербата, со примена на стандардизирани меѓународни дескриптори за Capsicum. Фенотипската карактеризација потврди висока разновидност на квалитативните и квантитативните својства во колекцијата. Анализата на квантитативните параметри покажа статистички значајни ефекти на генотипот, локацијата и интеракцијата генотип × локација (p < 0,05). Деновите до никнување се издвоија како релативно стабилен дескриптор, додека деновите до цветање и плодоносење покажаа поголема варијабилност и потенцијал за селекција на раностасни генотипови. Својствата на плодот (должина, ширина, маса и дебелина на перикарп), како и должината на дршката, се потврдија како најинформативни за диференцијација на морфотипови, додека бројот на комори се потврди како претежно генотипски условен и релативно стабилен маркер. Бројот на плодови и приносот по растение се покажаа како директно зависни од условите на надворешната средина, што упатува дека препораките за производство и селекцијата треба да се темелат на стабилност во различни услови. Корелациската анализа покажа дека приносот по растение е најсилно позитивно поврзан со масата на плодот, а потоа со ширината и должината на плодот и со бројот на плодови, при јасен компромис меѓу плодноста и големината/меснатоста на плодот. PCA анализата покажа дека првите четири компоненти објаснуваат 68,94 % од вкупната варијанса, при што најголем удел имаат својствата поврзани со големината на плодот и приносно - фенолошките карактеристики. Првата компонента (PC1; 33,5 %) ја дефинира морфолошката „оска на големина на плод“, додека втората компонента (PC2; 14,72 %) претставува приносно-фенолошка оска. Врз основа на фенотипската дистанца и UPGMA-кластеризацијата беа идентификувани 10 фенотипски кластери со различна внатрешна хомогеност, што е основа за избор на генотипови за конзервација и за селекциско планирање. Генотипската карактеризација со 10 SSR-маркери потврди значаен генетски диверзитет и овозможи идентификација на тесно сродни генотипови/потенцијални дупликати и грубо структурирање на колекцијата. Анализата на генетската дистанца и PCoA укажаа на умерена потструктура со коегзистенција на многу блиски и екстремно дивергентни генотипови. Тестот Мантел покажа отсуство на значајна корелација меѓу фенотипската и генотипската матрица, што потврдува дека двата пристапа се комплементарни и неопходни за прецизно дефинирање на приоритети за конзервација и за валоризација на оваа автохтона гермплазма.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    PERCEPCIJE I STAVOVI O UKRASNIM KARAKTERISTIKAMA I PRIMJENI CVJETNO-DEKORATIVNIH VRSTA SOBNOG BILJA TE KAKTUSA I SUKULENTI
    (2019)
    Boris Dorbić, Lea Zemunović, Emilija Friganović, Željko Španjol, Zvezda Bogevska, Sandra Popović
    Cvjetno dekorativne vrste sobnog bilja su vrste koje cvatu duže od jedne sezone, ali i one koje se uzgajaju uglavnom zbog ljepote njihovih cvjetova. Kaktusi na svojim zadebljalim stabljikama ponekad imaju vunaste čuperke, kaktusi nemaju lišća, a većina ih ima bodlje. Sukulente su kserofitne biljke koje se protiv suše bore tako da vodu skupljaju u svojim organima. Cilj ovog rada je bio istražiti percepciju ukrasnih karakteristika i primjene odabranih vrsta sobnog bilja, cvjetnodekorativne vrste te kaktuse i sukulente. Kao izvor primarnih podataka obavljeno je anketno istraživanje na području gradova Šibenika i Knina tijekom mjeseca travnja i svibnja 2018. godine. Rezultati istraživanja pokazuju sljedeće: atraktivnost primjene odabranih vrsta u različitim interijerima je za ocijenjena u rasponu (3,63-4,03) za cvjetno-dekorativne vrste i (3,71-4,03) za kaktuse i sukulente. Ukrasne karakteristike cvjetno-dekorativnih vrsta su ocijenjene u rasponu (3,84-4,13), a kaktusi i sukulente u rasponu (3,42-4,06). Utjecaj različitih vrsta sobnog bilja na čovjekovo raspoloženje su ocijenjene u rasponu (3,87-4,17) za cvjetno-dekorativne vrste i (3,57- 3,97) za kaktuse i sukulente.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Ukrasne vrijednosti i inventarizacija povrtnih vrsta u dekorativnim privatnim vrtovima na području grada Knina
    (2020)
    Boris Dorbić, Biljana Jurić-Ćivro, Željko Španjol, Emilija Friganović, Branka Ljevnaić- Mašić, Margarita Davitkovska, Zvezda Bogevska
    Povrtne vrste su oduvijek bile sastavni dio ukrasnog vrta. One vrtu daje karakteristike ležernosti, a ujedno su i korisno te dekorativne ukoliko se ispravno ukomponiraju u vrtnu površinu. U radu je prikazan značaj i važnost povrtnjaka kao sastavnog djela vrta, kao i ukrasne karakteristike pojedinih povrtnih kultura. U istraživačkom dijelu rada obavljena je inventarizacija povrtnih kultura u privatnim ukrasnim vrtovima na području grada Knina. Taksonomskom analizom obuhvaćeno je 20 svojti i to kritosjemenjače, sve svojte, među kojima su dvosupnice (16; 80 %) u većoj mjeri zastupljenije od jednosupnica (4; 20 %), a svrstane su u devet porodica. S najvećim brojem vrsta ističe se porodica Solanaceae (4 vrste).
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Senzorska procjena različitih oparaka od aromatičnog bilja
    (2019)
    Boris Dorbić, Emilija Friganović, Marija Slipčević, Margarita Davitkovska, Zvezda Bogevska, Ana Vujošević
    U prošlosti i sadašnjosti čovjek je bio okružen i ovisan o ljekovitom bilju. Postepeno ga je upoznavao i to prvo za liječenje, a kasnije i za prehranu. U preradi aromatičnog bilja uglavnom se koriste samo oni dijelovi biljke (npr. plod, cvijet, list, stabljika, korijen, gomolj itd.) koji sadrže aktivne tvari. Čaj se može prirediti kao oparak, uvarak, provarak i naljev. Uglavnom se većina čajeva pripravlja kao oparak ili infuzija. U općem dijelu rada su opisane biološke i kemijske karakteristike aromatičnog bilja čiji su oparci korišteni za senzorsku procjenu, a to su: lavanda, lipa, kamilica, paprena metvica (menta), komorač, kadulja i majčina dušica. U praktičnom dijelu rada metodom senzorske procijene potrošača obavljena je procjena oparaka od gore navedenih vrsta aromatičnog bilja (20 gramske filtarske monodoze) tvrtke Franck d.o.o. Zagreb, što je ujedno i cilj ovoga rada. Senzorska procjena je provedena tijekom druge polovice 2018. godine na uzorku od 20 studenata Veleučilišta "Marko Marulić" u Kninu. Rezultati procjene su pokazali sljedeće: ispitanici su ocjenom dovoljan ocijenili oparak od kadulje. Oparci od lavande, majčine dušice i lipe su ocijenjeni ocjenom dobar, a oparke od mente, kamilice i komorača ispitanici su ocijenili s ocjenom vrlo dobar.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Ornamental values and inventorying of vegetable garden plants in decorative private gardens in the territory of the city of Knin
    (2020)
    Boris Dorbić
    ;
    Biljana Jurić-Ćivro
    ;
    Željko Španjol
    ;
    Emilija Friganović
    ;
    Branka Ljevnaić-Mašić
    Vegetable garden plants have always been an integral part of decorative gardens. They provide the garden with features of casualness, while simultaneously also being useful and ornamental if they are properly incorporated into the garden area. The paper presents the significance and the importance of vegetable garden as an integral part of the garden, as well as ornamental characteristics of individual vegetable garden plant types. The research segment of the paper provides inventorying of vegetable garden plant types in decorative private gardens in the territory of the city of Knin. Taxonomic analysis included 20 plant species, i.e. Angiospermae, all the species, which also includes Dicotyledonae (16; 80 %), whose share is higher than that of Monocotyledonae (4; 20 %) and they have been grouped in nine families. It is important to highlight the plant family Solanaceae that has the largest number of species (4 species).
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Sensory evaluation of different infusions from aromatic herbs
    (2019)
    Boris Dorbić
    ;
    Emilija Friganović
    ;
    Marija Slipčević
    ;
    Margarita Davitkovska
    ;
    Zvezda Bogevska
    Both in the past and in the present humans have been surrounded and dependent on medicinal herbs. They gradually gained a deeper insight into them, primarily for the purpose of use in traditional medicine and subsequently also in order to use in everyday diet. All the parts of the plant that contain active substances (e.g. fruit, flower, leaf, stem, root, tuber, etc.) are used in the processing of aromatic plants. Tea can be prepared as an infusion, decoction, extraction through cooking and maceration. Most teas are prepared as an infusion. The general part of the paper provides a description of biological and chemical characteristics of aromatic plants whose infusion had been used for sensory evaluation, such as: lavender, linden, chamomile, peppermint (mint), fennel, sage and thyme. In the practical segment of the paper, the method of consumer sensory evaluation was used to evaluate the infusions made from the previously mentioned species of aromatic plants (20 grams monodose) produced by the company Franck L.t.d. Zagreb, which was simultaneously also the objective of this paper. Sensory evaluation was conducted during the second half of 2018 on a sample of 20 students from Marko Marulić Polytechnic of Knin. According to the evaluation results, sage infusion was graded as sufficient by the respondents. Infusions from lavender, thyme and linden were graded as good, whereas infusions from mint, chamomile and fennel were graded as very good by the respondents.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Perceptions and attitudes about ornamental characteristics of sub-mediterranean deciduous trees during the winter season
    (2018)
    Boris Dorbić
    ;
    Sandra Dukić
    ;
    Emilija Friganović
    ;
    Margarita Davitkovska
    ;
    Zvezda Bogevska
    The selection of appropriate trees is extremely important whilst designing different landscape surfaces, since it frequently defines both the appearance and the comfort of the open space. Ornamental values of the tree species throughout the year need to be considered. Some deciduous trees can show their ornamental value even during the winter season. Due to one or more ornamental characteristics (habitus, tree bark, tree trunk, branches, twigs and fruits) during the winter season, around 10 species of trees can be highlighted in the sub-Mediterranean climate, which is also the climate in the city of Knin. They include the following tree species: Celtis australis L., Ulmus pumila L., Tilia cordata Mill, Morus nigra L., Aesculus hippocastanum L., Acer negundo L. etc. Consequently, the objective of this paper was to conduct research on perceptions and attitudes about ornamental characteristics and the use of deciduous sub-Mediterranean trees during the winter season. The survey research was conducted in April and May of 2017 on a sample of 50 respondents originating from the area of the city of Knin and its outskirts. Based on the findings of the previously mentioned research, the conclusion was reached that the respondents originating from the city of Knin and its outskirts evaluated the ornamental characteristics for the use of eight out of nine selected tree species with the average grade good. The hybrid plane tree referred to as London plane or Platanus x hispanica Münchh received the highest grade. They most probably liked this species due to its unusual appearance (habitus, fruit, tree trunk etc.) and its less frequent use in parks and landscape surfaces. The findings of this research can be used for the purpose of design of different landscape surfaces aimed at increasing user comfort and satisfaction.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Proizvodnja vina u svetu i putevi vina u republici Srbiji
    (Federalni agromediteranski zavod Mostar, Agronomski i prehrambeno-tehnološki fakultet Sveučilišta u Mostaru, 2018)
    Milić, Dušan
    ;
    Bulatović, Mirjana Lukač
    ;
    Elenov, Riste
    Wine production is undertaken on all the continents of the world. From the regional perspective, Europe boasts the highest production volume of wine, accounting for more than half of the world’s wine production. Italy, France and Spain are the largest wine-producing countries in Europe. Most European countries, as well as the countries neighbouring Serbia, have succeeded in promoting and developing wine tourism by establishing so-called wine routes such as Vinske ceste in Slovenia and Croatia, Wine strasse in Germany and Austria, Bortúrák in Hungary, etc. Favourable features characteristic of Serbia (such as the geographical and traffic position, biodiversity, flora and fauna, climate, anthropogenic factors, cultural and historical heritage, various folk customs, festivities, etc.) provide a solid base for enhancing wine tourism. Wine tourism has the potential to become one of the Serbian brands. The establishment of “wine routes” across the country is an ambitious and responsible enterprise which surpasses the ability of individuals. The country has pledged to grant loans to support wine tourism, whereas tourist organisations are building “wine maps” in order to introduce tourists to the top eight wine-producing regions of Serbia, i.e. the Wine Routes of Palić, Fruška Gora, Vršac, Smederevo, Topola, Negotin, Knjaževac and Župa.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Регрутација, селекција и награђивање и кључни кораци корпоративног менаџмента људских ресурса
    (Универзитет „Бијељина“ Бијељина, 2019)
    Живковић, Драгић
    ;
    Еленов, Ристe
    ;
    Живковић, Јелена
    ;
    Спасић, Иван
    Савремено пословање захтева од корпорација поседовање одговарајућих људских ресурса, без којих се не може отпочети ниједан облик производње, прераде, продаје, трговине и пружање услуга. Успешност сваког пословног подухвата зависи од знања, вештина и перформанси запослених и њиховог уложеног напора за остварење организационих циљева. Људски ресурс представља незамењив инпут у стварању конкурентске предности на тржишту раста и развоја пословних система. Процес глобализације, интернет револуција, развој технологије и технике, укидање радних места и економска криза намећу потребу усавршавања, унапређења знања и вештина, мењања занимања као и пословних система. Процеси регрутовања, селекције, награђивања и др.захтевају темељан и врло озбиљан приступ, зато што људски ресурси представљају окосницу будућег економског развоја светске привреде и друштва.
  • Loading...
    Thumbnail Image
    Some of the metrics are blocked by your 
    consent settings
    Item type:Publication,
    Possibilities for recovery of flour obtained by processing the surface lauer of chichpeas: benefits for the bioeconomy
    (Agricultural Academy of Bulgaria, 2022)
    Ангел Саров
    ;
    Ристе Еленов
    The agriculture is a major economic sector in Bulgaria with an indisputable contribution to the bioeconomy. One of the principles of the bioeconomy is the application of an integrated approach to food processing. The approach covers all elements of the food chain, food safety, including the production of feed, sparing human and animal health. This integrated mechanism, in which the waste product is transformed into raw materials for food and feed production, supports the added value of achieving the goals of the bioeconomy. The aim of the article is to identify the potentials for recovery of flour obtained after processing the surface layer of chickpeas, the Растениевъдни науки, 2022, 59(1) Bulgarian Journal of Crop Science, 2022, 59(1) 19 possibilities for its use in feed production, and the benefits for the bioeconomy. In the process of technological processing of chickpea grain, the injured skin is separated as a residual product, which is perceived as waste. The results show that the flour obtained from the skin of the surface layer of chickpeas has a high energy value, starch content, protein, amino acids, crude fiber, etc. Chickpea flour can be included as a feed additive. At the same time, the high potential in the contribution to the bioeconomy of Bulgaria is taken into account.