Now showing 1 - 10 of 26
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Некои алгоритми за решавање на задачата на патувачкиот трговец
    (Природно-математички факултет, Скопје, 2017-09-23)
    Задачата на патувачкиот трговец (Traveling Salesman Problem - TSP) е една од најистражуваните комбинаторни оптимизациони задачи. Нејзината формулација е многу едноставна: Патувачкиот трговец треба да ја најде најоптималната (најкратка или најефтина) тура низ n дадени града. Но, и покрај едноставната формулација, нејзиното решавање сè уште претставува предизвик. Оваа задача е во тесна врска со еден од милениумските нерешени проблеми. Ќе разгледаме неколку примени на задачата на патувачкиот трговец, како и неколку алгоритми за нејзино решавање.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Математичко моделирање и задачи на Ферми во наставата по математика
    (Природно-математички факултет, Скопје, 2017-09-23)
    Suminoska, Biljana
    ;
    Математичко моделирање е активност која ни овозможува да дадеме математички модел на зададена ситуација од секојдневниот живот. Нејзиното решение ни дава подобра слика и разбирање на оригиналната ситуација. Од друга страна, реалната ситуација може да дозволи и креирање на повеќе математички модели кои ја опишуваат „подеднакво добро“. Математичкото моделирање во наставата по математика помага за развивање на креативноста, истражувачкиот дух, помага при суштинското разбирање на интеракцијата меѓу математиката и реалноста, но и за вежбање на предвидувачките способности на учениците. Задачи кои се решаваат со математичко моделирање и со кои може да се вежбаат и предвидувачките способности, се задачите на Ферми, именувани според нобеловецот Енрико Ферми. Овие задачи најчесто подразбираат правење проценки за одредена величина. Карактеристично за овие задачи е што при нивното решавање се бараат длабоки математички и логички вештини, а се бара и критичко размислување, искуство од животот, како и способност да се раздробат посложените задачи на помали дискретни, решливи делови. Во овој труд, најнапред ќе го дефинираме попрецизно поимот математичко моделирање, ќе изложиме дел од резултатите од спроведената анкета за тоа како нашите наставници го разбираат математичкото моделирање. Потоа, ќе се осврнеме на разликата меѓу традиционалното решавање на проблемски задачи и математичкото моделирање. На крајот, низ конкретни примери и резултати од спроведените истражувања, ќе ја илустрираме примената на математичкото моделирање во наставата по математика преку решавање задачи на Ферми.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Stochastic approximation with adaptive step sizes for optimization in noisy environment and its application in regression models
    (Union of Mathematicians of Macedonia, 2017-01-01)
    Kresoja, Milena
    ;
    Dimovski, Marko
    ;
    ;
    Luzanin, Zorana
    We propose a generalization of recently proposed stochastic approximation method with adaptive step sizes for optimization problems in noisy environment. The adaptive step size scheme uses only a predefined number of last noisy functional values to select a step size for the next iterate and allows different intensities of influence of the past functional values. The almost sure convergence is established under suitable assumptions. Numerical results indicate a good performance of the method. Application of the method in regression models is presented.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Adaptive stochastic approximation algorithm
    (Springer Science and Business Media LLC, 2017-02-27)
    Kresoja, Milena
    ;
    Lužanin, Zorana
    ;
    In this paper, stochastic approximation (SA) algorithm with a new adaptive step size scheme is proposed. New adaptive step size scheme uses a fixed number of previous noisy function values to adjust steps at every iteration. The algorithm is formulated for a general descent direction and almost sure convergence is established. The case when negative gradient is chosen as a search direction is also considered. The algorithm is tested on a set of standard test problems. Numerical results show good performance and verify efficiency of the algorithm compared to some of existing algorithms with adaptive step sizes.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Complex-step derivative approximation in noisy environment
    (Elsevier BV, 2018-01-01)
    Nikolovski, Filip
    ;
    The complex-step derivative approximation is a powerful method for derivative approximations which has been successfully implemented in deterministic numerical algorithms. We explore and analyze its implementation in noisy environment through examples, error analysis and application to optimization methods. Numerical results show a promising performance of the complex-step gradient approximation in noisy environment.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Одлучување во услови на ризик и неизвесност
    (Природно-математички факултет, Скопје, 2019-02-15)
    Носењето одлуки, т.е. одлучувањето, е составен дел од секојдневниот живот на човекот. Многу често при носењето одлуки треба да одбереме една од две или повеќе понудени можности без да бидеме сигурни за последиците од нашиот направен избор. Задача на теоријата на одлучување е изучување и примена на методите за одредување на најдобриот избор во услови на ризик, кога не се знае што ќе се случи, но е позната распределбата на веројатности на сите можни исходи, или, во услови на неизвесност, кога ниту се знае што ќе се случи, ниту е позната распределбата на веројатности на исходите. Теоријата на одлучување е интердисциплинарна област која ја проучуваат и применуваат економистите, статистичарите, психолозите, биолозите, филозофите, а наоѓа примена и во политичките и другите општествени науки, како и во компјутерските науки. Основен постулат на теоријата на одлучување е вреднување на донесената одлука само според последиците од таа одлука. На пример, кај наједноставните проблеми на одлучување во услови на ризик, кај кои на последиците може да им се доделат монетарни вредности, најчесто за најдобра одлука се зема одлуката чии последици имаат највисока очекувана монетарна вредност. Ќе се обидеме преку примери да изложиме некои од повлијателните критериуми (теории) за донесување најдобри одлуки, почнувајќи од критериумот на очекувана вредност, теоријата на очекувана корисност, теоријата на перспектива и теоријата на кумулативна перспектива, односно да согледаме како со помош на математиката може да се измоделира психолошката природа на човекот при процесот на носење одлуки.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Законот на Бенфорд за првата значајна цифра
    (Природно-математички факултет, Скопје, 2018-08-28)
    Еден пример за универзалноста на математиката, т.е. за способноста навидум различни појави од различни области да се опишуваат на еден ист начин, е законот на Бенфорд за првата значајна цифра, кој последните години сосема заслужено добива сè поголемо внимание. Накратко, овој закон тврди дека кај броевите кои „потекнуваат од природата“, наспроти очекуваната рамномерна распределба на првата значајна цифра (тоа е првата ненулта цифра во бројот), многу поверојатно е таа да е помал број, отколку поголем. Или попрецизно, веројатноста првата значајна цифра да е d е еднаква на log_10 {(d+1)/d} , што значи дека во 30,1% од случаите првата значајна цифра е 1, во 17,6% од случаите е 2, па сè така до 4,6% од случаите таа е 9. Откриен од Њукомб во 1881 година, а повторно (независно) откриен од Бенфорд во 1938 година, законот на Бенфорд претставувал предизвик за многу научници да ја покажат неговата универзалност, тестирајќи го на различни колекции од нумерички податоци, но и обидувајќи се да дадат математичка потврда, доказ за точноста на законот. Ќе бидат изложени некои од емпириските резултати од тестирањата, како и математичките објаснувања на законот на Бенфорд, меѓу кои и статистичкото изведување на законот предложено од Теодор Хил во 1995 година. Ќе бидат презентирани и дел од примените на овој закон, како на пример, примената во сметководството за откривање финансиски измами, во компјутерските науки за дизајнирање поефикасни компјутери, потоа во економијата, медицината, инженерството, теоријата на броеви, психологијата, веројатноста, статистиката и други области, најчесто во служба на проверка на автентичноста и веродостојноста на влезните податоци и излезните резултати, што зборува за вистинското значење на универзалноста на овој закон.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Increasing efficiency of on-line shopping by optimizing the staff schedule
    (Gran Sasso Science Institute, 2018-05-18)
    Bikov, Dusan
    ;
    Dvoriashyna, Mariia
    ;
    Ertugrul, Ümit
    ;
    Kresoja, Milena
    ;
    Koceva Lazarova, Limonka
    COOP Drive is an on-line shopping system recently started by COOP Liguria. Customers place their orders on-line, which are then processed by employees and collected at the time chosen by the customer. The problem proposed by COOP consists of two main parts: i) optimizing the staff schedule in COOP Drive ii) understanding if and to what extent such a schedule could be improved if orders were placed in advance. Providing a good schedule is very important for employees to reach an adequate level of satisfaction. According to the proposed problem from the on-line food shopping service, our aim was to make optimal staff scheduling such that each employee has `constant' working hours, i.e. that they work the same number of hours each working day. We introduce three different complementary models as approaches for the solution. The fi rst model is based on scheduling approach, which we solved for a simplifi ed scenario and is aimed to answer the first part of the problem. For the second question, we adopted two different approaches: an agent-based model that aims to understand the number of employees needed to process the order history and a worker placement model, that is developed to predict the number of employees required every hour to process the orders. These two models suggest that no signi ficant reduction of employees can be obtained by placing the orders in advance, however, signi ficant bene fit is achieved in terms of homogeneity of the schedule.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Математичките работилници во рамки на манифестацијата „Ноември-Месец на науката“
    (Природно-математички факултет, Скопје, 2019-02)
    Celakoska-Jordanova, Vesna
    ;
    Во овој труд ја опишуваме нашата работа во рамките на манифестацијата „Ноември - Месец на науката“ во текот на 2017 и 2018 година. Организиравме работилници на четири теми, сите под заеднички наслов „Математиката е повеќе од бројки“. Бидејќи работевме со многу млада популација, внимаваме работилниците да не бидат премногу едноставни, ниту, пак, да содржат софистицирана терминологија или комплицирани математички изрази. Ги поттикнувавме учениците да забележат некоја шема, да состават некаква фигура или да обопштат некоја идеја. Низ игра им го доловивме возбудливиот, забавниот и корисниот дел од математиката.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Investigating the Impact of Flipped Learning on Mathematics Performance and Math Anxiety
    (Природно-математички факултет, Скопје, 2019-09-27)
    Deliktas, Yilmaz
    ;
    Education system, whose aim is to prepare students for their future life, always lags behind changes at the societal, economic and personal levels and has difficulty in meeting their expectations. Educators must be challenged to discover new ways of thinking about education and they must be encouraged to apply new methods and techniques in the classroom. Traditional forms of classroom instruction limit the interaction between students, favoring only student-teacher interactions and students struggle with learning the content. Flipped classroom offers a solution for the issue, as its practice incorporates well with the new learning expectations. This study is an attempt to answer the following major questions: Do students learn more in flipped mathematics classrooms? Does flipped classroom decrease the math anxiety level of the students? The one semester study was conducted with 82 first year high school students from four classes divided in a control and an experimental study groups. The classes in the control group were taught by traditional method and the classes in the experimental group were taught according to flipped classroom strategy. After the experiment, the results reveal statistically significant difference of the mathematics achievement test scores between the experimental and the control groups, in favor of the experimental group, and statistically significant reduction of the math anxiety level only in the experimental group.