Ss. Cyril and Methodius University in Skopje
Permanent URI for this communityhttps://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/11970
Browse
132 results
Search Results
- Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Анализа и дизајн на повеќенаменска архитектура на безсерверски платформи за транспарентни пресметки во облак-раб екосистемот(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2025)The continuous advancements both in terms of software and hardware have made computing devices an omnipresent aspect of daily life, both for personal and business use. Miniaturization of hardware components has allowed every individual and corporation to be responsible for their own computing capacity through the use of personal computers, smartphones, and servers. Nevertheless, this approach requires continuous procurement of new and expensive devices to keep up with the pace of increasing computing demands. With the advent of cloud computing, these problems should have been overcome, allowing computing capacity to be available on demand, without requiring the possession of expensive equipment, thus transforming computing power into just another utility, such as electricity or tap water. Considering that the cloud is an abstract concept which at its core represents a physical infrastructure managed by a third party, many cloud providers offer ready-made services to provide more user-friendly interfaces. This approach also has significant drawbacks, mainly in terms of limited to non-existent compatibility between services offered by different cloud providers, resulting in a severe vendor lock-in effect. Additionally, cloud resources, in most cases, are billed no matter whether they are actually used or remain idle, leading to negative financial ramifications. Serverless computing is a new computing paradigm, with its most popular implementations currently limited to the cloud. Serverless computing has a real potential of realizing the vision of treating computing capacity just as another utility, while also reducing the overall cost, currently associated with other cloud services. Contrary to its name, servers are still involved, but they are completely transparent, allowing seamless provisioning and usage of software, without needing to take care of any infrastructure components. However, the full potential of serverless computing is still not completely realized, since many serverless solutions are hindered by subpar performance, limited interoperability, and restricted set of execution locations (either in the cloud or at the edge close to the end-users, but not both), resulting in a severe vendor lock-in. This doctoral thesis proposes a novel approach to serverless computing through analysis and design of multipurpose architecture for serverless platforms aimed at transparent execution in the edge-cloud continuum. The end-goal is the creation of such an edge-cloud continuum, an environment comprised of heterogenous infrastructures placed in different locations (both in the cloud and at the edge), owned by independent third parties, yet unified through a common interface. This thesis introduces a completely new execution environment for serverless functions and describes advanced connectivity strategies, allowing trusted communication between infrastructures no matter their geographical location or network conditions. The proposed approaches overcome the identified open issues in the area of serverless computing and act as foundational pillars to the architecture through which the vision of transparent computations across a unified edge-cloud continuum can finally be realized. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, ВЛИЈАНИЕТО НА СЕМЕЈНАТА СРЕДИНА ВРЗ ИСХРАНАТА, НАВИКИТЕ ЗА ЗДРАВ ЖИВОТЕН СТИЛ И ДЕБЕЛИНА КАЈ ДЕЦАТА(2025-10)Вовед: На глобално ниво, стапката на преваленција од зголемена телесна тежина и дебелина кај деца и адолесценти се зголемува. Превенцијата и контрола на детската дебелина е значаен предизвик во јавното здравје поради интеракција на многу фактори и влијанија. Затоа, разбирањето на комплексното влијание на семејната средина е значаен чекор. Цели на дисертацијата: главна цел беше да се истражи улогата на социоекономскиот статус (СЕС) на семејството во однос на преваленцијата на зголемена телесна тежина и дебелина кај децата, како и во однос на навиките за исхрана, физичка активност, спиење и животниот стил поврзан со развојот на дебелина. Методи: Студија на пресек беше спроведена од октомври до декември 2022 година низ основните училишта (бр.=111) во С. Македонија. Податоците беа собрани на национално репрезентативен примерок на деца, ученици во второ одделение и нивните родител(и)/старател(и), учесници во СЗО-Европската иницијатива за следење на дебелината (COSI) во Северна Македонија. Објективно телесната висина и тежина на секое дете беа измерени со користење на антропометриски стандардизирани процедури. Стапките на зголемена телесна тежина и дебелина беа пресметани врз основа на СЗО референтите вредности за раст од 2007 година. Податоците во однос на: а) социодемографските и социоекономските карактеристики на семејството; б) однесувањата на децата во однос на исхраната, физичката активност, седентарното однесување и навиките за спиење; в) перцепциите на родителите за нутритивниот статус на нивните деца; и г) антропометриските параметри за родителите беа добиени од прашалникот за семејство пополнет од страна на родител(и)/старател(и). Според претходна COSI методологија, одговорите за трите СЕС индикатори (степен на образование, работен статус и перцепции за економската благосостојба) беа категоризирани во нивоа на СЕС за анализа на податоците. Беше креиран индекс на активности поврзани со времето (time-use activity index) кој ги сумира ризичните однесувања во однос на физичката активност, седентарното однесување, навиките за спиење и проценка на ризикот за развој на дебелина. Pearson χ2 тест коригиран по Rao-Scott методот беше употребен за тестирање на разликите во дистрибуција по подгрупи на деца. Проценките за главните индикатори поврзани со дебелина кај децата по пол и семејниот социоекономски статус се прикажани со 95% интервал или коефициент на доверба (CI). Точноста на перцепциите на родителите и објективно проценет нутритивен статус на децата беше проценета со прилагоден Wald χ2 тест (adjusted Wald). Мултиваријантна анализа на логистичка регресија (multivariate logistic regression analyses) беше користена за проценка на веројатноста, odds ratios - ORs, пресметани на 95% CI, за тестирање на асоцијацијата помеѓу индексот на активност и BMI/A Z-скор категориите. Статистичката значајност беше одредена на p <0,05 априори. Резултати: Примерокот за анализа се состоеше од 2683 деца, од 6-9 годишна возраст, од кои најголем процент беа на 7-годишна возраст (83,4%). Над 90 % од децата (97,3 %) и нивните родители/старатели (мајка—96,2 %; татко—97,6 %) биле родени во Македонија, живееле во урбани средини (66,9 %), во семејства со двајца родители/старатели (84,9 %), и зборувале дома на македонски јазик (59,8 %). Поголемиот број на деца живеат во семејства со низок до среден социоекономски статус (СЕС). Преваленцата на зголемена телесна тежина беше 30,5 % [95 % CI: 28,5-32,7], додека на дебелина 14,1 % [95 % CI: 12,3-16,0], значајно повеќе момчиња живееле со зголемена телесна тежина (34,2 % наспрема 26,9 %, p=0,0010) и дебелина (16,4 % наспрема 11,6 %, p=0,0016), отколку девојчиња во С. Македонија. Во резултатите се следи слабо позитивна линеарна корелација (r=.183, p<0,001, односно ρ=.125, p<0,001) помеѓу BMI на мајката и BMI/A на децата. Родителите значително го потцениле нутритивниот статус на нивните деца, особено помеѓу децата кои имаат зголемена телесна тежина и/или дебелина, кои биле детерминирани од полот на детето. Значајни разлики помеѓу индикаторите на семејниот СЕС и преваленцијата на зголемена телесна тежина и дебелина не беа забележани. Но, се следат разлики помеѓу СЕС и животниот стил на децата. Високиот СЕС на семејството (високо ниво за сите три индикатори) беше предиктивен фактор за дневна консумација на појадок кај децата, и преваленцијата на спортување/танцување повеќе од два часа неделно. Ниското ниво на СЕС на семејството беше значајно поврзан со преваленцијата на консумација на безалкохолни пијалаци богати со шеќер повеќе од три пати неделно и користењето на активен транспорт (пр. пешачење) до и од училиште помеѓу децата. Дополнително, значајно повеќе деца чии родители се родени во странство практикуваат активен транспорт до и од училиште, споредбено со децата на нативни родители (родени во Македонија). Структурата, бројот на членови во семејството, е значаен фактор, односно децата кои што живеат со двајца родители значајно почесто консумирале свежо овошје и зеленчук секој ден. Децата кои недоволно спиеле, помалку од 9 часа/вечер имаат зголемен ризик за развој зголемена телесна тежина и дебелина (OR: 1,62; 95 % CI: 1,18 – 2,22), седентарниот начин на живот, дефиниран како повеќе од два часа дневно време поминато во читање на книги/пишување на домашна задача (OR: ,.42; 95 % CI:1,10-1,82) и повеќе од два часа време поминато пред екрани дневно (OR:1,32; 95 % CI: 1,03-1,70) е асоциран со развој на дебелина. Ризикот за развој на дебелина двојно се зголемува со кумулативното влијание на повеќе од 5 ризични однесувања (OR: 2,52; 95 % CI: 1,19-5,36). Заклучок: Резултатите од дисертацијата придонесуваат кон подобро разбирање на социоекономските карактеристики на семејството и нивното влијание во развој на зголемена телесна тежина и дебелина кај децата. Ова е прва студија која ја истражува семејната средина на национално репрезентативен примерок на деца на рана училишна возраст, кое ја нагласува важноста и потребата за дизајнирање на стратегии за превенција и контрола на детската дебелина, интервенции кои се фокусирани на семејството, културно-сензитивни и прилагодени на локалниот контекст. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, The Culture Ambience of the South in Faulkner's Novels and their Film Adaptations(2024-04-05)Igor Pop TrajkovАпстракт: Овој труд ја има целта да ја надополни празнината во домашните културолошки истражувања, која е настаната како резулатат на долготрајното одбегнување, дури и отфрлување на западната слободна мисла во академската сфера. Вилијам Фокнер е изразит претставник на изгубената генерација, а во литературата се смета како 1 од најквалитетните творци на романот на текот на свеста. Иако бил отворен, разборит левичар, неговото творештво не си го нашло своето, адекватното на величината му, место во повоеното литературно образование, на пр. Има многу причини зошто до ова дошло, како што деликатно се наведува во текстот; заради неавтентичноста на некои домашни писатели, заради тоа што Западот е Запад и кога е лево, значи западњаците се и левичари, ама не се комунисти или социјалисти, како некогашните југословенски теоретичари, кои биле всушност најчесто нечии извршни функционери. Творештвното на Фокнер никогаш не може да биде прескокнато, па така е тешко неговиот прогресивен дух да биде избркан од некоја културна средина. Тоа творештво инспирира, надградува, а најчесто ги зацврстува старите вистински вредности. Дискурсот на отворената желба за стамено влијание се отелотворува и во екранизациите на Фокнеровата проза, а тој како автор суптилно има влијаено и во развивањето на филмските изразни средства: 1) тематски (преку аспектот на романите на: антебелум, јужната готика и условно- магискиот реализам); формално (преку методот на нарацијата како филмска камера); идејно (по однос на ова многу се разликува од неговите колеги) инсистирајќи на истрајноста на доброто наспроти злото кое успева да доминира, но бидејќи е контролирано од самото себе, е казнето од страна на разборитите јужњаци. За да се даде соодветната аргументација, презентирано е големо истражување низ теоријата и јавната сфера пред, за време и по времето на авторот, како и локално, во некогашна СФРЈ и денес во РСМ. Употребувани се претежно постструктуралистичката и херменевтичката методологија, со обемно нижење на примери низ историјата и презентирањето на фактите од јавниот живот. Овој пристап (кој е и општоприфатено најзастапениот во културолошките студии) е образложен и преку 4 екранизации на романите на Фокнер, кои филмови изобилуваат со културошко-семантички обележја, заради што исто како што е тоа случај постојано на Балканот, сите се плашат за ова да говорат. Следствено се представени недоследностите на младите демократии и контроверзијата да се зборува за западните интеграции, а да се верува дека некому му е грижа за оние од југот. Југот е оној кој ја засилил идејата за херојскиот непокор долж времињата на војните, заради што поднебјето на Југот треба да го има своето заслужено место во културологијата на Југот, како што е тоа случај во прозата на Фокнер. Abstract: This work has the aim of filling the empty space in the local culturological researches, which occurred as a result of the long avoidance, even rejection of the western free thought in the academic sphere. William Faulkner is an exemplary representative of the lost generation, in the literature considered as 1 of the most valued founders of the novel of the stream of consciousness. Although he was open, prudent leftist, his opus e.g. didn’t found its, adequate to its grandeur, place in the after the WWII local educational system. How come this happened? There are many reasons for this, as it is delicately stated in the text- because of the lack of authenticity of the local writers, because West is West even when it’s left, so the westerners are also leftists but are not communists or socialists, as the former Yugoslav theoreticians, who were actually somebody’s proxy functionaries. The opus of Faulkner can never be ignored, hence his progressive spirit is difficult to be annihilated from certain cultural environment. That opus inspires, upgrades, thus usually enforces the old immanent values. The discourse of the open-minded wish for solid influence is embodied in the Faulkner’s screen adaptations, moreover he as an author has a subtle influence in the development of the film forms of expression: 1) thematically (through the aspect of the antebellum, southern-gothic’s novels, partially through the magic realism); 2) formationally (through the method of the narration a-la film camera); 3) with the ideas (regarding this he is very different with his colleagues) as insisting on the perseverance of the good over the evil (which succeeds in dominating, whilst as controlled by itself, is punished by the prudent southerners). In the purpose of acquiring adequate argumentation, a big research through the theory and public sphere – before, during and after the author’s time – is presented; locally in former SFRJ, and in contemporary RNM. Poststructuralist and hermeneutical methodologies are predominantly being used, with vast presentation of the examples throughout history, as well as those from the public life. This approach (which is primarily the most used one in the cultural studies) is elucidated through the 4 screen adaptations of the Faulkner’s novels, which films are rich with the culturally-semantical denotations, because of which, as it constantly happens in the Balkans, everybody is afraid to speak about this. Consequently are presented the inconsistencies of the young democracies and the controversies of speaking about the western integrations while believing somebody cares about those from the south. The South is the one which enforced the idea of the heroic disobedience throughout the war times, because of which the ambience of the South should have its deserved place in the culturology of the South, as in the prose of Faulkner. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Динамика на кооперација на генерализирана реципрочност во комплексни мрежи(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2020)Стојкоски, Виктор - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Откривање на знаење во мозочни мрежи(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2021)Иваноска, ИлинкаRepresenting brain dynamics as a complex network is standard practice in neuroscience. In order to provide functional neuroimaging data with network representation, it is generally possible to map 106 voxels from a typical fMRI protocol to a network and to study the topological properties emerging from the relationships form its nodes. However, calculating connections between large number of units can be challenging from both a computational and an interpretational point of view. The dimensionality reduction involves non-trivial renormalization of the anatomical space into functionally separate regions of interest (ROI). This process can be carried out in different ways, depending on whether it is analyzed from the anatomical principle of the spatial parcelization and the integration rules involved. Additionally, quantifying variations in the connections between different nodes in the brain across different populations and assessing their functional significance are very non-trivial tasks. Also, this advanced network overview entails a high-dimensional cost, which prevents the capability to decipher the main mechanisms behind the pathologies, and the meaning of statistical and/or machine learning tasks used to process the data. The link selection method, which allows the removal of irrelevant links in a given scenario, is a clear solution that can improve the use of these network representations. In this doctoral dissertation we look at methods of construction and analysis of brain networks from multiple views. First, wå reconstruct functional brain networks by combining different methods for links renormalization, based on frequentist and Bayesian proposed approaches and threshold strategies. Then, we asses the extent to which network topological characteristics are affected to distinguish between subjects with neurological disorders and a control group. Moreover, we show that differences in link rankings cause specific geometries in an auxiliary space that can often easily be detected with a simple visual check. We overview and a large set of statistical methods and machine learning methods for link selection and make assessment of real functional brain networks. At the end of the work, a web-based system for processing brain networks with different embedding algorithms is presented. The results of this dissertation show that different methods for link reconstruction can lead to quantitatively differences between different populations, but do not affect overall discriminatory power. Differences between populations are more visible with proportional, instead of fixed binary thresholds, while the atlas choice is not important. Link ranking can also provide a fast and reliable criterion for network reconstruction parameters for which no theoretical guidance has been proposed. From the considered statistical methods and machine learning methods for selecting links, results show that the methods act in a qualitatively similar way. While machine learning methods are conceptually more complicated than statistical ones, they do not present a clear advantage. At the same time, the high heterogeneity in the set of links kept by any method, suggests that they offer complementary dataset views. Although power to discriminate functional brain networks is not globally affected, care should be taken in the choice of available methods and in interpreting the results they give. The dissertation also discusses the implications of these results in neuroscience. Finally, the developed web-based system allows users to quickly and easily find the best method for their brain network problem and download the vector representation for further analysis. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Анализа на големи податоци во банкарскиот сектор(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2021)Доко, ФисникWe live in a world where exponential growth of data is transforming the way that companies work by providing new knowledge and insights that are valuable for making informed decisions. Big Data represents potential treasure for companies which will know to successfully manage and utilize it. The financial sector is guided by data in its decisions, also managing the various risks in day-to-day operations. The usage of Big Data and Data Science in banks provides many benefits, enabling them to better manage various risks and gain a competitive advantage. The most common challenge in financial institutions is the credit risk assessment, and its correct prediction is crucial for them. There is vast amount of research on credit risk but all predictions are based on the use of data sets from commercial banks, and to my knowledge there is no research that uses data from the Credit Registry database which are available only in central banks. Financial news represents an important information that influence and predict various financial instruments. They also can be used for analysis of companies by analyzing public textual content for them. The uniqueness of the dissertation is that so far there is no research that predicts credit risk using the Credit Registry database and using the additional knowledge from financial news in Macedonian and Albanian language. The doctoral dissertation proposes a platform for predicting credit risk. The platform integrates credit risk prediction for a client or company using data from the Credit Registry. In the platform there is also integrated analysis of financial news using Named Entity Recognition and Sentiment Analysis. These two separate models are created using financial news in Macedonian and Albanian language. The platform enables better credit risk management with the help of additional opinion from the central bank. Credit risk analysis is helped additionally by financial news that analyzes the company in which the client is employed or the company that is applying for a loan. The platform is designed for economists and brokers, providing them the unique benefits for dealing with credit risk. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Индикатори за успех во е-учење(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2021)Идризи, ЕрмираНикогаш немало поголема потреба за усогласен, инклузивен и взаемно глобален пристап кон упатствата за најдобрите практики за онлајн образование. Едукаторите и студентите треба да се прилагодат на овој начин на настава и учење, изложувајќи ги во тој процес и можностите и предизвиците. Ќе ги разгледаме и двете перспективи на образовниот процес преку Интернет, и тоа од аспектите на настава и на учење, и ќе ги споредиме со традиционалниот начин на настава и учење во училница. Едукаторите треба да користат различни методички пристапи во учењето преку Интернет. Треба да подготвуваат материјали погодни за овој начин на предавања и да имаат дигитални компетенции за да обезбедат соодветни упатства за онлајн учење. Едукаторите стекнуваат нови можности за професионален развој во онлајн опкружување преку употреба на дигитализирани материјали, но соочувајќи се и со предизвиците на новата технологија. Дигиталните компетенции за наставниците се од витално значење за проценка и понатамошно развивање на нивните способности. Гледајќи од гледна точка на студентите, многу променливи придонесуваат за академското достигнување на учениците. Фокусот на напорите е насочен кон идентификување како особините на личноста и стиловите на предавања придонесуваат за академски достигнувања за време на учењето преку Интернет. Друг фактор што беше утврден како важен беше полот, т.е. како машките и женските ученици се разликуваат во карактерните црти, кои стилови на учење ги претпочитаат, и каков е нивниот успех во онлајн предавањата. Малата застапеност на жените при онлајн учење е комплексно прашање со различни причини и различни пристапи за решавање на истото, каде најверојатно родовите разликите се причинети од желби и избор, а не од способност и учинок. Бидејќи различни показатели водат кон различни нивоа на успех, една од целите на оваа теза е да се испита влијанието на особините на личноста, стиловите на учење, полот и факторите на курсот преку Интернет (тешкотија на курсот, групна припадност, обезбедени материјали, итн.) врз академскиот успех на студенти кои посетуваат курсеви преку Интернет и нивната севкупна стапка на успех преку традиционална настава. Перформансите на учениците во онлајн учењето е се уште нова перцепција, а приличен број на детали се уште не се познати, во спротивност со деталите познати во однос на традиционалните методи на учење. Различни типови на ученици различно реагираат на онлајн и традиционални курсеви. За да се разбере како различните индикатори влијаат врз академските достигнувања на студентите во онлајн опкружување, беше извршена студија на случај во која од студентите беше побарано да посетуваат два курсеви преку Интернет, со различни нивоа на тежина, во текот на еден семестар. Користена е статистичка анализа за да се утврди кои фактори се значајни за академскиот успех на студентите кои посетуваат онлајн курсеви, како и за нивниот севкупен академски успех. Наодите од студијата укажуваат дека студентките се доверливи и независни (автономни) студенти кои можат да ги надминат своите машки колеги за време на традиционалните курсеви, но во тек на онлајн курсевите, машките студенти сè уште малку ги надминуваат женски студенти. Особеноста на свеста е предиктор за успех, без оглед на полот и опкружувањето за учење, додека особината на невротизам има негативно влијание во традиционалното опкружување за учење. Сложеноста (тешкотијата) на курсот има влијание врз резултатите од тестот, а стиловите на учење потешко се идентификуваат на онлајн предавања. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Паметно генерирање на прашања за програмски јазици(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2021)Станков, ЕмилThe process of teaching programming receives significant attention nowadays. Assessment of students’ knowledge in introductory programming courses can (partly) be done by presenting simple (fragments of) source codes. One of the learning goals in these courses is students to become able to understand and comprehend an already written program code. Hence, they should be able to correctly answer the question: “What is the output of the given code?” When preparing the source codes, teachers must be aware of their complexity. Particularly, when preparing many different versions of the same test (to assess a huge number of students), they have to provide same or similar complexity tasks (questions) for all students. A possible solution to this problem is to turn to automatic generation of tasks containing program codes. This doctoral dissertation defines a new model for smart automatic generation of tasks containing program codes. The application of this model will enable achievement of a completely objective and fair assessment on any introductory programming course exam, since all students taking the exam will be asked questions of same or very similar complexity, i.e. questions that require the same level of knowledge and approximately the same effort to provide a correct answer. Thus, the model will contribute to a significant improvement in the quality of the assessment process in the introductory programming courses. In order to achieve complexity consistency in the process of automatic production of questions for programming courses, within this model, the use of a new metric for automatic measurement of complexity of program codes is proposed. The new metric, defined in this dissertation, considers the source code complexity from a perspective of the student’s effort required for manual calculation of the program output, if the values of all the program variables are known. It measures the complexity using cognitive weight values assigned to each of the operators and control flow statements in the code, which should represent their “complexities”, in terms of the effort and time that a particular student needs to spend to manually perform the corresponding operations/statements and calculate the respective results. The dissertation presents arguments which confirm that the metric is suitable for the problem under consideration. Furthermore, in this dissertation, the findings of the research that was conducted in order to determine an appropriate weight values for the arithmetic operators are also described. The main goal of this research was to improve the accuracy of the code complexity calculation for automatically generated tasks that contain source codes, by determining weight values for the basic arithmetic operations with simplest operand types. Here, the results and conclusions from the experiments that were conducted as part of the research are presented. Finally, the dissertation introduces a new software system for smart automatic generation of tasks containing program codes. For a given (initial) source code entered by a teacher, the system calculates the complexity using the proposed metric, and by applying appropriate modification techniques, it generates a desired number of new program codes that have the same or arbitrarily close complexity one to another. This system can be used for automatic creation of appropriate tasks that contain program codes of consistent complexity, so, as such – it represents an implementation of the proposed model for smart automatic task generation. Therefore, it can be used in practice for the purposes of the knowledge assessment process in the introductory programming courses. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Примена на квазигрупи во криптокодирање и блок-вериги(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2020)Мечкароска, ДаниелаIn this doctoral dissertation, the research is focused in two directions. The first one is the application of quasigroups for designing error-correcting cryptocodes. Random codes based on quasigroups (RCBQ) are considered. These codes are proposed for the first time by D. Gligoroski, S. Markovski and Lj. Kocarev and they are a combination of cryptographic algorithms and error-corecting codes and depend on several parameters. The speed of the decoding process is one of the biggest problems for these codes. In order to increase the speed of the decoding process, A. Popovska-Mitroviќ, S. Markovski and V. Bakeva define a new coding/ decoding algorithm called Cut-Decoding algorithm. Then the same authors proposed a modification of this algorithm and the modified coding/decoding algorithm is called 4-Sets-Cut-Decoding algorithm. In this doctoral dissertation the performance of RCBQ for transmission through Gaussian channel are considered. Especially, we investigate their performances for image transmission and compare the results obtained with Cut-Decoding algorithm and 4-Sets-Cut-Decoding algorithm. Also, a filter for visually enhance of the damage caused by errors that occur when images are transmitted through the Gaussian channel is defined. To get an even faster decoding process, we define encoding/decoding algorithms, called Fast-Cut-Decoding and Fast-4-Sets-Cut-Decoding algorithm. Performances of various RCBQ decoding algorithms (Cut-Decoding, Fast-Cut-Decoding, 4-Sets-Cut-Decoding and Fast-4-Sets-Cut-Decoding algorithms) for code with rate R = 1/4 and R = 1/8 and different values of SNR in Gaussian channel are analyzed. Also, in order to improve the quality of audio files transmitted through the Gaussian channel we define a filter. Furthermore, the performance of cryptcodes based on quasigroups for transmission through the channel with burst errors are studied. For simulation a channel with burst errors, Gilbert-Elliott model is used. We define new burst algorithms (Burst-Cut-Decoding and Burst-4-Sets-Cut-Decoding algorithms), which improve the decoding process in channels with burst errors. We analyze the performances of different RCBQ decoding algorithms (Cut-Decoding, Burst-Cut-Decoding, 4- Sets-Cut-Decoding and Burst-4-Sets-Cut-Decoding algorithms) for transmission of ordinary messages and images for code with rate R = 1/4 and R = 1/8 and different combinations of transition probabilities from good to bad and from bad to bad state. In order to adopt the fast RCBQ algorithms ffor transmission through a burst channel, we define two new encoding/decoding algorithms - called called FastBCut- Decoding and FastB-4-Sets-Cut-Decoding algorithms. In these algorithms we apply interleaving on the obtained codewords and deinterleaving on the received messages on the output of the channel, after dividing in two (or four) parts. The performance of FastB-Cut-Decoding and FastB-4-Sets-Cut-Decoding algorithms for code for rate R = 1/4 and R = 1/8, for transmission through Gilbert-Elliot channel are analyzed. The experiments were made for different combinations of transition probabilities from good to bad and from bad to bad state. The second direction of research in this thesis is application of quasigroups in Blockchain to speed up transmission and reduce storage space. Initially, research was done on Blockchain technology. The basic concepts used in this technology, the way how the blockchain works, its basic features, as well as its application in BigData and the Internet of Things are discussed. One of the main problems in blockchains is the speed of transmission. Network coding as a technique that improves network power and provides high security is one of the solutions to this problem. In order to provide a faster and simpler decoding process in network coding, we define a new algorithm for network coding based on quasigroups, that increase the conductivity in the “butterfly” communications network. This algorithm is simpler and faster than the algorithms used in linear network coding. On the other side, Blockchain establishes a cryptographically secure structure for storing hash-chain transactions. One of the main limitations of this technology is the size of the storage space because each node must keep a copy of the main book of all transactions. As the number of transactions increases, so does the amount of storage required to store them, which limits the scalability of this system. One way to reduce the space required for storage is reducing the size of the transaction stored in the Blockchain blocks and reduce transaction storage costs. In this dissertation, we propose an algorithm for reducing the storage space in the blockchain using Shamir’s secret sharing scheme. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Систем за македонски знаковен jазик наменет за лицата со оштетен слух(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2020)Јоксимоски, БобанThere are a huge number of languages in the world for communication. They are usually divided into a large number of categories and types, most often by genealogical classification, as well as the type of communication (verbal and non-verbal). It is estimated that over 360 million people worldwide are affected by partial of full hearing loss and consequently problems with standard verbal communication through usage of phonetic units (sounds). The Deaf population faces challenges in integrating into society and belongs to a different subculture and language group, further widening the gap among them and the general population. As a basic way to reduce the gap between people with significant hearing loss and people that have normal hearing is to overcome the "language barrier that is, to find appropriately expressive mode of communication. Sign languages represent visual languages that use movement of hands, body and facial expressions to express the appropriate message. This thesis explores the use of sign languages as a basic modality to carry out communication. At the same time a special aspect is given to Macedonian sign language, its use and analysis of the requirements for visualization system for the Macedonian Sign Language. Based on this, a system for sign language visualization is proposed, with a particular aspect of visualization of the Macedonian sign language. The system consists from several modules: visualization, digital vocabulary, translation system for text into a notation system suitable for the Macedonian sign language. Additionally, the thesis discusses options for the creation and acquisition of sign language by speakers of the Macedonian sign language.