Ss. Cyril and Methodius University in Skopje
Permanent URI for this communityhttps://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/11970
Browse
1028 results
Search Results
- Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Анализа и дизајн на повеќенаменска архитектура на безсерверски платформи за транспарентни пресметки во облак-раб екосистемот(ФИНКИ, УКИМ, Скопје, 2025)Kjorveziroski, VojdanThe continuous advancements both in terms of software and hardware have made computing devices an omnipresent aspect of daily life, both for personal and business use. Miniaturization of hardware components has allowed every individual and corporation to be responsible for their own computing capacity through the use of personal computers, smartphones, and servers. Nevertheless, this approach requires continuous procurement of new and expensive devices to keep up with the pace of increasing computing demands. With the advent of cloud computing, these problems should have been overcome, allowing computing capacity to be available on demand, without requiring the possession of expensive equipment, thus transforming computing power into just another utility, such as electricity or tap water. Considering that the cloud is an abstract concept which at its core represents a physical infrastructure managed by a third party, many cloud providers offer ready-made services to provide more user-friendly interfaces. This approach also has significant drawbacks, mainly in terms of limited to non-existent compatibility between services offered by different cloud providers, resulting in a severe vendor lock-in effect. Additionally, cloud resources, in most cases, are billed no matter whether they are actually used or remain idle, leading to negative financial ramifications. Serverless computing is a new computing paradigm, with its most popular implementations currently limited to the cloud. Serverless computing has a real potential of realizing the vision of treating computing capacity just as another utility, while also reducing the overall cost, currently associated with other cloud services. Contrary to its name, servers are still involved, but they are completely transparent, allowing seamless provisioning and usage of software, without needing to take care of any infrastructure components. However, the full potential of serverless computing is still not completely realized, since many serverless solutions are hindered by subpar performance, limited interoperability, and restricted set of execution locations (either in the cloud or at the edge close to the end-users, but not both), resulting in a severe vendor lock-in. This doctoral thesis proposes a novel approach to serverless computing through analysis and design of multipurpose architecture for serverless platforms aimed at transparent execution in the edge-cloud continuum. The end-goal is the creation of such an edge-cloud continuum, an environment comprised of heterogenous infrastructures placed in different locations (both in the cloud and at the edge), owned by independent third parties, yet unified through a common interface. This thesis introduces a completely new execution environment for serverless functions and describes advanced connectivity strategies, allowing trusted communication between infrastructures no matter their geographical location or network conditions. The proposed approaches overcome the identified open issues in the area of serverless computing and act as foundational pillars to the architecture through which the vision of transparent computations across a unified edge-cloud continuum can finally be realized. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, ВЛИЈАНИЕТО НА СЕМЕЈНАТА СРЕДИНА ВРЗ ИСХРАНАТА, НАВИКИТЕ ЗА ЗДРАВ ЖИВОТЕН СТИЛ И ДЕБЕЛИНА КАЈ ДЕЦАТА(2025-10)Вовед: На глобално ниво, стапката на преваленција од зголемена телесна тежина и дебелина кај деца и адолесценти се зголемува. Превенцијата и контрола на детската дебелина е значаен предизвик во јавното здравје поради интеракција на многу фактори и влијанија. Затоа, разбирањето на комплексното влијание на семејната средина е значаен чекор. Цели на дисертацијата: главна цел беше да се истражи улогата на социоекономскиот статус (СЕС) на семејството во однос на преваленцијата на зголемена телесна тежина и дебелина кај децата, како и во однос на навиките за исхрана, физичка активност, спиење и животниот стил поврзан со развојот на дебелина. Методи: Студија на пресек беше спроведена од октомври до декември 2022 година низ основните училишта (бр.=111) во С. Македонија. Податоците беа собрани на национално репрезентативен примерок на деца, ученици во второ одделение и нивните родител(и)/старател(и), учесници во СЗО-Европската иницијатива за следење на дебелината (COSI) во Северна Македонија. Објективно телесната висина и тежина на секое дете беа измерени со користење на антропометриски стандардизирани процедури. Стапките на зголемена телесна тежина и дебелина беа пресметани врз основа на СЗО референтите вредности за раст од 2007 година. Податоците во однос на: а) социодемографските и социоекономските карактеристики на семејството; б) однесувањата на децата во однос на исхраната, физичката активност, седентарното однесување и навиките за спиење; в) перцепциите на родителите за нутритивниот статус на нивните деца; и г) антропометриските параметри за родителите беа добиени од прашалникот за семејство пополнет од страна на родител(и)/старател(и). Според претходна COSI методологија, одговорите за трите СЕС индикатори (степен на образование, работен статус и перцепции за економската благосостојба) беа категоризирани во нивоа на СЕС за анализа на податоците. Беше креиран индекс на активности поврзани со времето (time-use activity index) кој ги сумира ризичните однесувања во однос на физичката активност, седентарното однесување, навиките за спиење и проценка на ризикот за развој на дебелина. Pearson χ2 тест коригиран по Rao-Scott методот беше употребен за тестирање на разликите во дистрибуција по подгрупи на деца. Проценките за главните индикатори поврзани со дебелина кај децата по пол и семејниот социоекономски статус се прикажани со 95% интервал или коефициент на доверба (CI). Точноста на перцепциите на родителите и објективно проценет нутритивен статус на децата беше проценета со прилагоден Wald χ2 тест (adjusted Wald). Мултиваријантна анализа на логистичка регресија (multivariate logistic regression analyses) беше користена за проценка на веројатноста, odds ratios - ORs, пресметани на 95% CI, за тестирање на асоцијацијата помеѓу индексот на активност и BMI/A Z-скор категориите. Статистичката значајност беше одредена на p <0,05 априори. Резултати: Примерокот за анализа се состоеше од 2683 деца, од 6-9 годишна возраст, од кои најголем процент беа на 7-годишна возраст (83,4%). Над 90 % од децата (97,3 %) и нивните родители/старатели (мајка—96,2 %; татко—97,6 %) биле родени во Македонија, живееле во урбани средини (66,9 %), во семејства со двајца родители/старатели (84,9 %), и зборувале дома на македонски јазик (59,8 %). Поголемиот број на деца живеат во семејства со низок до среден социоекономски статус (СЕС). Преваленцата на зголемена телесна тежина беше 30,5 % [95 % CI: 28,5-32,7], додека на дебелина 14,1 % [95 % CI: 12,3-16,0], значајно повеќе момчиња живееле со зголемена телесна тежина (34,2 % наспрема 26,9 %, p=0,0010) и дебелина (16,4 % наспрема 11,6 %, p=0,0016), отколку девојчиња во С. Македонија. Во резултатите се следи слабо позитивна линеарна корелација (r=.183, p<0,001, односно ρ=.125, p<0,001) помеѓу BMI на мајката и BMI/A на децата. Родителите значително го потцениле нутритивниот статус на нивните деца, особено помеѓу децата кои имаат зголемена телесна тежина и/или дебелина, кои биле детерминирани од полот на детето. Значајни разлики помеѓу индикаторите на семејниот СЕС и преваленцијата на зголемена телесна тежина и дебелина не беа забележани. Но, се следат разлики помеѓу СЕС и животниот стил на децата. Високиот СЕС на семејството (високо ниво за сите три индикатори) беше предиктивен фактор за дневна консумација на појадок кај децата, и преваленцијата на спортување/танцување повеќе од два часа неделно. Ниското ниво на СЕС на семејството беше значајно поврзан со преваленцијата на консумација на безалкохолни пијалаци богати со шеќер повеќе од три пати неделно и користењето на активен транспорт (пр. пешачење) до и од училиште помеѓу децата. Дополнително, значајно повеќе деца чии родители се родени во странство практикуваат активен транспорт до и од училиште, споредбено со децата на нативни родители (родени во Македонија). Структурата, бројот на членови во семејството, е значаен фактор, односно децата кои што живеат со двајца родители значајно почесто консумирале свежо овошје и зеленчук секој ден. Децата кои недоволно спиеле, помалку од 9 часа/вечер имаат зголемен ризик за развој зголемена телесна тежина и дебелина (OR: 1,62; 95 % CI: 1,18 – 2,22), седентарниот начин на живот, дефиниран како повеќе од два часа дневно време поминато во читање на книги/пишување на домашна задача (OR: ,.42; 95 % CI:1,10-1,82) и повеќе од два часа време поминато пред екрани дневно (OR:1,32; 95 % CI: 1,03-1,70) е асоциран со развој на дебелина. Ризикот за развој на дебелина двојно се зголемува со кумулативното влијание на повеќе од 5 ризични однесувања (OR: 2,52; 95 % CI: 1,19-5,36). Заклучок: Резултатите од дисертацијата придонесуваат кон подобро разбирање на социоекономските карактеристики на семејството и нивното влијание во развој на зголемена телесна тежина и дебелина кај децата. Ова е прва студија која ја истражува семејната средина на национално репрезентативен примерок на деца на рана училишна возраст, кое ја нагласува важноста и потребата за дизајнирање на стратегии за превенција и контрола на детската дебелина, интервенции кои се фокусирани на семејството, културно-сензитивни и прилагодени на локалниот контекст. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, BUILDING OF DISTRIBUTED RESTful SERVICES AND RESOURCES FOR AUTHORIZATION ISSUES.(Факултет за информатички науки и компјутерско инженерство, Скопје, 2023-10-25)Arber BeshiriIn systems, numerous services require access to shared resources. Ideally, under such circumstances, minimizing data duplication is highly desirable. SOA simplifies the development of such systems by establishing distinct services that can be utilized by multiple services (applications). REST is an architectural style rooted in SOA that serves as a basis for designing and building contemporary web services (applications). It provides a method for developing distributed services commonly referred to as REST or RESTful services. One of the key aspects of REST is that it is stateless, meaning that the service does not retain any information about previous requests. Typically, when developing a REST service for a specific dataset, we represent the whole data via the relevant service. In scenarios where enhanced flexibility is needed, such as those involving authorization and privacy concerns, should limit the dataset accessible by an application (service). To achieve this, based on the REST approach (style), it is implemented a dedicated service endpoint that can handle the required filtering. Following the authentication procedure, most web services-based applications use application-specific access control mechanisms to make authorization decisions. Services can interact with one another, sometimes relying on a trust-based relationship. However, if unauthorized access is gained to a particular service, it could potentially jeopardize the whole security system. In RESTful services, authorization plays a tremendous role in terms of security, so services are constantly charged with authorizing users. Security as an essential aspect of services affects that servers necessarily contain the authorization mechanism, and they must authorize each service for each of their requests. The management of authorization permissions is handled by a dedicated service within the distributed environment. Simultaneously, this approach facilitates the creation of more streamlined service implementations as the responsibility for authorization management is transferred to a central service, which directs all other services. A RESTful services’ authorization management framework is proposed and the possibility to manage service access authorization to specific services (resources) is described, implemented, analyzed, and compared. The study is concluded with the presentation of experimental results and evaluation derived from the implementation of the REST services based on the proposed framework. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Macroeconomic indicators for evaluating economic trends in the Republic of North Macedonia(2023-01)The dataset is provided for the purposes of the international semi-annual publication SEE-6 Economic Outlook, which provides an overview of economic trends and short-term forecasts for the Republic of North Macedonia and other countries from South-Eastern Europe that are subject to analysis such as: Serbia, Bosnia and Herzegovina, Croatia, Montenegro and Slovenia. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Estheticism of the Economic Crisis(Estheticism of the Economic Crisis, 2022-03)Igor Pop TrajkovWe don’t know whether for the treated phenomenon in this text should be used the terms aestheticization and estheticism of the economic crisis. The authors from this generation never stated whether this was a personal creative decision of the writers (who in regard of this are a small number); something which the readers, or the publishers were requiring, as a escapement (escapism) from the cruel reality — or perhaps this has something to do with the writers of this small group who had certain delicate, refined ancestry. There are many researches about the distant cultural phenomenon of social reaction. Namely e.g. in Canada and Japan the largest amounts of crime movies are filmed, but these are the countries which have smallest amounts of criminality. Nevertheless in the Russian movies nobody smokes or drinks, and in the American other way round. In regard of this in the reality the situation is diametrically different. My text has the aim to describe this particular reaction of these (this) author(s) in the period before the WWII. It shows that the authors in this case acted (sub)concisely, not in utilitarian manner- because the consumers would have been needing a bit elegance in the decays of the economic crisis. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, The Real Source of the Regression: The Absence of the Developed Methodologies, Foremost the Rational Pragmatism in the Educational and Social System in North Macedonia, 1991-2020(International Journal of Recent Research in Arts and Sciences, 2021-03)Igor Pop TrajkovNorth Macedonia separated from Yugoslavia but its educational syllabi ever since this time hibernated. The last philosophical tendencies included in the local history of philosophy are the death of communism and anarchism. There are no such terms as pragmatism (the classical 19th century one which was born in USA), nor the progressive positivism (which according to some historians of philosophy replaced it after the WWII), nor there is anything about the renewal of the positivism in a form of rational positivism, which happened in the 90’s. There are neither no traces of all other philosophical tendencies associated with or provoked by the pragmatism, such as the meliorism or the Neo-Platonism. How did this influence the educational system in North Macedonia? The social system influenced the educational one or vice versa? How did this influence the level of democracy in this country? Can EU be a reliable partner in dealing with these issues? - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, The Culture Ambience of the South in Faulkner's Novels and their Film Adaptations(2024-04-05)Igor Pop TrajkovАпстракт: Овој труд ја има целта да ја надополни празнината во домашните културолошки истражувања, која е настаната како резулатат на долготрајното одбегнување, дури и отфрлување на западната слободна мисла во академската сфера. Вилијам Фокнер е изразит претставник на изгубената генерација, а во литературата се смета како 1 од најквалитетните творци на романот на текот на свеста. Иако бил отворен, разборит левичар, неговото творештво не си го нашло своето, адекватното на величината му, место во повоеното литературно образование, на пр. Има многу причини зошто до ова дошло, како што деликатно се наведува во текстот; заради неавтентичноста на некои домашни писатели, заради тоа што Западот е Запад и кога е лево, значи западњаците се и левичари, ама не се комунисти или социјалисти, како некогашните југословенски теоретичари, кои биле всушност најчесто нечии извршни функционери. Творештвното на Фокнер никогаш не може да биде прескокнато, па така е тешко неговиот прогресивен дух да биде избркан од некоја културна средина. Тоа творештво инспирира, надградува, а најчесто ги зацврстува старите вистински вредности. Дискурсот на отворената желба за стамено влијание се отелотворува и во екранизациите на Фокнеровата проза, а тој како автор суптилно има влијаено и во развивањето на филмските изразни средства: 1) тематски (преку аспектот на романите на: антебелум, јужната готика и условно- магискиот реализам); формално (преку методот на нарацијата како филмска камера); идејно (по однос на ова многу се разликува од неговите колеги) инсистирајќи на истрајноста на доброто наспроти злото кое успева да доминира, но бидејќи е контролирано од самото себе, е казнето од страна на разборитите јужњаци. За да се даде соодветната аргументација, презентирано е големо истражување низ теоријата и јавната сфера пред, за време и по времето на авторот, како и локално, во некогашна СФРЈ и денес во РСМ. Употребувани се претежно постструктуралистичката и херменевтичката методологија, со обемно нижење на примери низ историјата и презентирањето на фактите од јавниот живот. Овој пристап (кој е и општоприфатено најзастапениот во културолошките студии) е образложен и преку 4 екранизации на романите на Фокнер, кои филмови изобилуваат со културошко-семантички обележја, заради што исто како што е тоа случај постојано на Балканот, сите се плашат за ова да говорат. Следствено се представени недоследностите на младите демократии и контроверзијата да се зборува за западните интеграции, а да се верува дека некому му е грижа за оние од југот. Југот е оној кој ја засилил идејата за херојскиот непокор долж времињата на војните, заради што поднебјето на Југот треба да го има своето заслужено место во културологијата на Југот, како што е тоа случај во прозата на Фокнер. Abstract: This work has the aim of filling the empty space in the local culturological researches, which occurred as a result of the long avoidance, even rejection of the western free thought in the academic sphere. William Faulkner is an exemplary representative of the lost generation, in the literature considered as 1 of the most valued founders of the novel of the stream of consciousness. Although he was open, prudent leftist, his opus e.g. didn’t found its, adequate to its grandeur, place in the after the WWII local educational system. How come this happened? There are many reasons for this, as it is delicately stated in the text- because of the lack of authenticity of the local writers, because West is West even when it’s left, so the westerners are also leftists but are not communists or socialists, as the former Yugoslav theoreticians, who were actually somebody’s proxy functionaries. The opus of Faulkner can never be ignored, hence his progressive spirit is difficult to be annihilated from certain cultural environment. That opus inspires, upgrades, thus usually enforces the old immanent values. The discourse of the open-minded wish for solid influence is embodied in the Faulkner’s screen adaptations, moreover he as an author has a subtle influence in the development of the film forms of expression: 1) thematically (through the aspect of the antebellum, southern-gothic’s novels, partially through the magic realism); 2) formationally (through the method of the narration a-la film camera); 3) with the ideas (regarding this he is very different with his colleagues) as insisting on the perseverance of the good over the evil (which succeeds in dominating, whilst as controlled by itself, is punished by the prudent southerners). In the purpose of acquiring adequate argumentation, a big research through the theory and public sphere – before, during and after the author’s time – is presented; locally in former SFRJ, and in contemporary RNM. Poststructuralist and hermeneutical methodologies are predominantly being used, with vast presentation of the examples throughout history, as well as those from the public life. This approach (which is primarily the most used one in the cultural studies) is elucidated through the 4 screen adaptations of the Faulkner’s novels, which films are rich with the culturally-semantical denotations, because of which, as it constantly happens in the Balkans, everybody is afraid to speak about this. Consequently are presented the inconsistencies of the young democracies and the controversies of speaking about the western integrations while believing somebody cares about those from the south. The South is the one which enforced the idea of the heroic disobedience throughout the war times, because of which the ambience of the South should have its deserved place in the culturology of the South, as in the prose of Faulkner. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Air pollution data: A dataset gathered through a crowd sensing platform(2015-01-14); ; This is a dataset on air pollution monitoring sourced from a crowd-sensing IoT platform. The dataset includes real-time data on various pollutants, including PM2.5, PM10, and NO2 levels, along with atmospheric data such as humidity and temperature. This data is collected across multiple urban locations in Skopje, North Macedonia. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, DATASET/RAW DATA for manuscript titled "ESTABLISHING DIAGNOSTIC REFERENCE LEVELS IN DIGITAL MAMMOGRAPHY UNITS IN THE REPUBLIC OF NORTH MACEDONIA"(2025-01-13); Mirjeta Mediji ArifiThe main objective of this study is to evaluate radiation exposure and establish a baseline for Diagnostic Reference Levels in digital mammography using the diagnostic and screening examination data from eight state-managed mammography imaging centres/units in the Republic of North Macedonia. Mean Glandular Dose (MGD) was studied from about 30000 images from about 8000 studied cases by digital mammography. Several factors and parameters were considered, such as anode/filter combination, left and right breast in two projections each (craniocaudal (CC), mediolateral oblique (MLO)), compressed breast thickness (CBT), the X-ray tube voltage in kVp, X-ray tube current-time product in mAs, and the compression force. The overall MGD for all examinations subject to this study obtained from CC and MLO projections from both breasts were evaluated to be 1.34 mGy and 1.61 mGy, respectively. Median MGDs, minimum, and maximum, were calculated to be 1.15 mGy, 0.1 mGy, and 9.93 mGy, respectively. The 75th percentile of the MGD for CC acquisitions increased from 0.94 mGy to 3.67 mGy with the increase of the CBT from 0 to 120 mm (step 10 mm). Likewise, the 75th percentile of MGD for MLO acquisitions, increased from from 0.44 mGy to 4.91 mGy, depending on the CBT. The obtained figures of MGD versus CBT for breast thicknesses between 30 and 75 mm for the eight mammography units were compared with the Acceptable European (ACC), Achievable European (ACH), Belgian diagnostic reference levels and MGDs reported for other countries/regions. The results showed that the mean MGD values of seven of the eight Mammography units examined in total appear to be lower than those of ACC, ACH, and Belgian reference values. Only the MGD calculated for one of the eight examined units appeared higher than the ACC. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Combined Vehicles Trace from SUMO and OMNET++ for 5G Mobility Prediction(2024-12-05);