Faculty of Medicine
Permanent URI for this communityhttps://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/14
Browse
32 results
Search Results
- Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, РИЗИК ФАКТОРИ ЗА ПАТОЛОШКИ ПРОМЕНИ НА ЕНДОМЕТРИУМОТ И НИВНА АСОЦИЈАЦИЈА СО ЕНДОКРИНИТЕ НАРУШУВАЊА, МЕТАБОЛИЧЕН СИНДРОМ И ОСТЕОПОРОЗА(2022)Introduction: The International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO) has defined a classification system for abnormal uterine bleeding, called PALM-COEIN (polyp, adenomyosis, leiomyoma, malignancy and hyperplasia, coagulopathy, ovulatory disfunction, endometrial dysfunction, iatrogenic causes, unclassified reasons). Dysfunctional uterine bleeding is often during the menopausal transition as a result of hormonal changes during this period. In postmenopause there should be no uterine bleeding, the thickness of the endometrium should be less than 5 mm, and if it is above 5mm, the presence of polyp, hyperplasia or cancer is possible. Postmenopausal bleeding occurs in approximately 90% of patients with endometrial cancer, but only 9% of women with postmenopausal bleeding have endometrial cancer. Endometrial hyperplasia and endometrial polyps are associated with development of endometrial cancer and therefore these changes can be called premalignant. Atypical endometrial hyperplasia is a preneoplastic condition that precedes the most common malignant tumor of the uterus, endometrioid adenocarcinoma. Risk factors such as obesity, chronic anovulation, nulliparousness, late menopause, unopposed estrogen (without progesterone), hypertension and diabetes, all increase the risk of endometrial hyperplasia and endometrial cancer. Objectives: To determine the histopathological changes of the endometrium that occur during the period of perimenopause and postmenopause; to determine their association with the presence of diabetes, hypertension, metabolic syndrome, thyroid disorders, glycosylated hemoglobin levels, Vitamin D levels, and to determine the dynamics of bone markers in the peri and postmenopausal period. Material and methods: The study was a prospective observational cohort, involving a total of 160 respondents. The study group consisted of 120 patients who underwent fractionated explorative curettage due to a medical indication (abnormal bleeding or ultrasound-diagnosed endometrial abnormality). They were divided into two subgroups: perimenopausal and postmenopausal. The control group consisted of 40 healthy women without fractionated explorative curettage. Anamnestic data were taken from all respondents. Blood pressure, body weight, height, waist circumference, anteroposterior diameter of the uterus and endometrial thickness were measured. This laboratory analyses were performed: Glycemia, glycosylated hemoglobin (HbA1c), Hormonal Status - FSH, LH, Estradiol, Serum insulin, Thyroxine (fT4), Parathormon (PTH), lipid status, ionized calcium, serum iron, bone markers (Osteocalcin, β-Cross Laps), vitamin D (25-Hydroxyvitamin D). Results: The most common pathological change of the endometrium was an endometrial polyp, and it was present in 45% of the respondents. Endometrial hyperplasia without atypia was present in 23.3% of perimenopausal and 15% of postmenopausal women. Endometrial adenocarcinoma was present in 3% of perimenopausal and in 5% of postmenopausal women. Patients with endometrial pathology were older than healthy women and had significantly more frequently: greater endometrial thickness, higher blood pressure, body mass index, waist circumference, glycemia, triglycerides, serum insulin and metabolic syndrome. Vitamin D levels were lower in women with explorative curettage than in healthy women, and significantly lower in those with organic changes compared with those with functional pathological changes of the endometrium. Women with organic changes of the endometrium, compared with those with functional changes, had significantly higher: body mass index, waist circumference and endometrial thickness. Perimenopausal women, compared with those in postmenopause, had significantly longer duration and intensity of bleeding, larger anteroposterior diameter of the uterus and thickness of the endometrium. Postmenopausal women had higher body mass index, waist circumference, blood pressure, glucose, HbA1c, serum iron and bone markers (osteocalcin and β Cross Laps), than those in perimenopause. Postmenopausal duration in patients with explorative curettage was significantly positively correlated with serum values of bone markers osteocalcin and β Cross Laps. Conclusions: Fractionated explorative curettage is an effective method for timely and effective diagnosis of pathological changes of the endometrium in women with abnormal uterine bleeding or ultrasound-diagnosed abnormal endometrial findings. In the period of perimenopause and postmenopause, there are changes in the genital organs, but also there are internal disorders (obesity, metabolic syndrome, diabetes, thyroid disorders, cardiovascular disease, osteoporosis), which should be timely prevented, diagnosed and treated. According to our study, some of them are related to the occurrence of changes in the endometrium and the need for fractionated explorative curettage for timely diagnosis, especially of premalignant and malignant changes. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, ЕВАЛУАЦИЈА НА ИНТЕРСТИЦИЕЛНИ БЕЛОДРОБНИ ЗАБОЛУВАЊА СО РАДИОЛОШКА МЕТОДА НА КОМПЈУТЕРСКА ТОМОГРАФИЈА СО ВИСОКА РЕЗОЛУЦИЈА И НИВНА КОРЕЛАЦИЈА СО КЛИНИЧКА СИМПТОМАТОЛОГИЈА(2024-10)Introduction: Interstitial lung diseases are a heterogeneous group of characteristic lung diseases, classified on the basis of radiological, clinical or pathological factors, which cause fibrotic changes of lung tissue in different stages of the disease. HRCT has revolutionized the diagnosis of diffuse lung diseases, especially in the recognition of HRCT characteristic changes of the interstitium with the visibility of lesions at the level of the secondary lobule, which was previously impossible with the older generations of CT. The aim of the study: To evaluate the value of HRCT in the diagnosis of certain interstitial lung diseases. To correlate the radiological stage with the clinical finding, to determine the stage in the progression of interstitial lung diseases, to establish a radiological algorithm with a gradual approach in the diagnosis of IBB, as well as to timely diagnose the early stage of interstitial fibrosis. Material and Methods: A total of 130 patients aged between 18 – 85 years old with clinical indication of interstitial lung disease who were hospitalized or came as an outpatient to the Clinic for Pulmonology and Allergology - Skopje participated in this study. Data were collected with a 20-question patient questionnaire. The method used was HRCT, which was performed at the University of Pulmonology and Allergology - Skopje with a PHILIPS INCISIVE device with 128 slices in the supine position with a standard protocol. The patients were selected in three groups where the distribution of HRCT between UIP and NSIP pneumonia and their correlation with clinical symptomatology was first evaluated, then an analysis was made of the distribution of HRCT findings in sarcoidosis and their correlation with symptoms and the third group was composed of rare interstitial lung diseases found in our country and they were descriptively treated. Results: Radiological changes were entered into a form for distribution of HRCT findings, and then the same were statistically processed. The type of interstitial lung changes and their distribution were correlated with the clinical symptomatology. A total of 70 patients participated in the first group of the research, of which 30 patients with non-specific interstitial pneumonia, 40 patients with common interstitial pneumonia. The gender structure of patients from both groups was homogeneous, that is, statistically insignificantly different (p=0.48). Female patients were more often represented in both groups (63.33% in NSIP, 55% in UIP). The two studied groups differed significantly in terms of age (p=0.039). Patients with NSIP were significantly younger than patients with UIP (61.1 ± 14.1 vs 66.8 ± 8.5 years, respectively. Difficulty breathing was the predominant symptom in patients from both groups, that is, 96.67% of patients with NSIP and 91.89% of patients with UIP had dyspnea. HRCT reticular opacities in the upper and middle zones were more often seen in UIP patients compared to NSIP patients, with a statistically insignificant difference for peripheral and subpleural localization (97.5% vs 90%, p=0.18), and a statistically significant difference for peribronchovascular localization (12.5% vs 0%, p=0.044). In the lower lung zones, HRCT findings regarding the frequency of reticular opacities differed significantly between NSIP and UIP groups for peripheral and subpleural localization (p=0.017), not significantly for peribronchovascular localization (p=0.38). Reticular opacities in the peripheral and subpleural regions were seen in 86.67% of NSIP patients and all UIP patients, while such a finding in the peribronchovascular regions was seen in only 1 patient of the UIP group. Patients with NSIP significantly more often than patients with UIP had a HTCT finding of high attenuation in the peripheral and subpleural regions in the upper and middle zones (23.3% vs 5%, p=0.023), and non-significantly more often in the peribronchovascular regions of the upper and middle zones ( 36.67% vs 17.5%, p=0.07). HRCT findings of low attenuation in the upper and middle peripheral and subpleural zones were significantly more frequent in patients with UIP compared to patients with NSIP (77.5% vs 46.67%, p=0.0077). In the lower lung zones, HRCT findings regarding the frequency of reticular shadows differed significantly between NSIP and UIP groups for peripheral and subpleural localization (p=0.017). HRCT findings of high attenuation in the lower peripheral and subpleural zones were significantly more frequent in patients with NSIP, that is, this finding was not registered in the group with UIP (30% vs 0%, p=0.0077). High attenuation in the peribronchovascular regions of the lower zones was detected in 53.33% of patients with NSIP, 62.5% of patients with UIP, without a statistically significant difference between the two groups. The second group systematized for statistical analysis included 50 patients diagnosed with sarcoidosis. The gender structure of the patients is predominantly made up of female patients - 46(92%) vs 4(8%). The patients were aged from 30 to 73 years, with an average age of 52.6 ± 12.5 years, and with a place of residence mostly in an urban environment – 42(84%) vs 8(16%). Regarding the smoking status, 8(16%) patients declared themselves as current smokers, 28(56%) as ex-smokers, with an average smoking experience of 14.9 ± 4.8 years. The time when they stopped smoking ranges between 4 and 27 years, on average, ex-smokers stopped smoking 11.9 ± 7.1 years ago. The localization of micronodular changes larger than 3 mm in the upper and middle zones had an identical distribution peripherally subpleural and peribronchovascular – 10 (20%). Identical peripheral subpleural and peribronchovascular localization of micronodular changes larger than 3mm was also detected in the lower zones – 2(4%). Bilateral lymphadenopathy by HRCT was diagnosed in 34(68%) patients, right paratracheal lymphadenopathy in 40(80%) patients, in other nodal stations in 36(72%) patients, and in 10(20%) patients conglomerated lymph nodes were seen. Calcified lymph nodes were presented in 16(32%) patients: focal large calcifications in 12(24%) patients, punctiform in 2(4%) patients, scaly also in 2(4%) patients. In the third group, 10 patients with rare interstitial lung diseases in our country were descriptively analyzed without adequate statistical analysis due to the small number of patients. Conclusion: This study cast a new view between theory, clinical practice and radiological diagnosis in the treatment of pulmonary interstitial diseases. Analysis of the type of patterns of interstitial lung changes with their distribution and correlation with clinical symptomatology, narrows the differential diagnosis in these diseases and enables reliable detection of early changes, and thus early and timely treatment. The diagnosis, management and therapy of interstitial lung diseases (ILD) show a need for multicenter projects and studies where collaboration between pulmonologists, radiologists, thoracic surgeons and pathologists is required. HRCT analysis of IBD patients accumulates a large amount of images and data that initiates the consideration of artificial intelligence assistance. Artificial intelligence and knowledge supported by machines that perform quantitative and automatic analysis in ILD will increase in importance in the future, but further improvements and validations are needed. However, radiologists still have a central role in the clinical management and research of interstitial lung diseases. Key words: lungs, interstitial lung disease, high-resolution computed tomography, UIP, NSIP, sarcoidosis. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, ПЕРИНАТАЛЕН ИСХОД КАЈ ПАЦИЕНТКИ СО НИСКА ВРЕДНОСТ НА ПЛАЗМА ПРОТЕИНАПОВРЗАН СО БРЕМЕНОСТА (PREGNANCY ASSOCIATED PLASMA PROTEIN A) ВО ПРВ ТРИМЕСТАР(2019-11-05)Вовед Неповолниот перинатален исход вклучува предвремени породувања,новородени, мали за гестациска возраст,хипертензивни пореметувања во бременост и мртвороденост. Тие се главни клинички ентитети кои го одредуваат перинаталниот морбидитет и морталитет и во најголем дел се компликациикои се јавуваат во третиот триместар,а водат потекло од несоодветно формирање на постелката во првиот триместар. Плазма протеинот А асоциран со бременоста(PAPP-A) и хуманиот хорионски гонадотропин (βHCG) создaдени во постелката, заедно со дефинирани ултразвучни параметри,се интегрирани во скринингот во првиот триместар за анеуплоидии на хромозомите21, 18 и 13. Плазма протеинот А асоциран со бременост (PAPP-A) е протеаза која делува на Insulin-like growth factor binding protein-4 (IGFBP-4),резултирајќи ослободување на слободен Insulin–like growth factor(IGF). Произведенвосинцициотрофобластот, ја стимулира клеточната митоза и диференцијација,ја контролира трофобластната инвазија на децидуата и моделирањето на спиралните артерии, а делува на феталниот раст преку искористувањето на аминокиселините и гликозата во трофобластот.Раната идентификација на пациенткитесо ниска вредност на PAPP-A (помала од 0,4 МоМ), при комбинираниот скрининг во првиот триместар од 10+6 до 13+6 гестациска недела (г.н.),има за цел предвидување на неповолниот перинатален исход, по исклучување на анеуплоидии, (кај скриниг позитивните пациентки - > 1: 300) и нехромозомски аномалии. Материјал и методи На Универзитетската клиника за гинекологија и акушерство во Скопје, спроведена е проспективна студија во период на 2018 година. Селекцијата на пациентките беше од пациентки кај кои е направен скрининг за анеуплоидии во првиот триместар од 10+6 до 13+6 г.н. Од нив се селектираа тие со низок PAPP-A (< 0,4 МоМ) кои беа застапени во 3,8%(н=363) на годишно ниво. Дел од пациентките кои не беа следени и породени на Клиниката беа исклучени од студијата. Кај пациентките со висок комбиниран ризик за анеуплоидиибеа исклучени хромозомски и нехромозомски абнормалности. По добивање информирана согласностбеа вклучени во студијата. Пациентките беа поделени во две групи: испитаничка група од 64 пациентки,поделена во две подгрупи(до 0,29 МоМ и од 0,30 МоМ до 0,39 МоМ) и контролната група 50 пациентки каде PAPP-A≥ 0,4 МоМ. Концентрацијата на βHCGи PAPP-A се изработени од 5мл периферна венска крв во епрувета без реагенс. PAPP-Aсе одредува со in vitro дијагностика - Immulite 2000 HPi Systems анализатор, Diagnostic Products Corporation, за квантитативно мерење на PAPP-Aво серум. Тоа е цврсто фазен, ензимски означен хемилуминисцентен имунометрички есеј. Ранг на калибрација е до 10 mIU/mL, со ниска аналитичка сензитивност од 0.025 mIU/mL. Ризикот се одредува со софтвер–PRISCA (Prenatal RISk CAlculation), v. 5.0.3.1.,каде се внесуваат податоци за концентрациите добиени од анализата на серумот и ултразвучни параметри(CRL- растојание теме-тртица кај фетусот,нухално просветлување т.н. NT-nuchal translucency и присуство на носна коска) со одредени релевантни анамнестички податоци (за возраст на мајката,расно потекло,тежина на мајката,претходно дете родено со анеуплоидија, статус на пушење цигари, дијабетес, паритети IVF).За висок ризик за Тризомија 21 се зема комбиниран ризик поголем од 1:300.Користен е прашалник кој вклучува: анамнестички, демографски податоци, лична, акушерска анамнеза и информации за сегашната бременост. Пациентките се следени со ултразвучни прегледи во 18 г.н. и во 22г.н. за скрининг на аномалии и должина на грлото на матката.Од 28 г.н. до 32 г.н. и во 36 г.н. се прави контролен ултразвук на фетален раст,волумен на амнионска течност,состојба на постелка и фето-плацентарни протоци. Пациентките со сомнение за застој во растот, со измерени вредности за церебро-умбиликален проток кој укажува на почетна редистрибуција на крвотокот во фетусот и со појава на знаци на прееклампсија се почесто следени во согласност со клиничкиот протокол. Податоците за мајчиниот и новороденечкиот исход од бременоста се добиени по породувањето од медицинската документација при испис од Клиникатa. Анализирано е влијанието на вредноста на PAPP-A врз перинаталниот исход кај овие бремености. Резултати Постои асоцијација на ниските вредности на PAPP-A и неповолниот перинатален исход кај овие бремености кој вклучува мала родилна тежиназа гестациската возраст и предвремено породување, со недоволна предиктивносткоја може да се зголеми со вклучување на вредностите на нухалната транслуценца и измерениот параметар: теме-тртица на фетусот. Со прееклампсија не е најдена асоцијација.Не е најдена статистички значајна разлика во оперативното завршување на породувањето помеѓу двете групи.Разлика е најдена во присуство на компликации во бременост со p=0,023,а поединечно со предвремено породување кое во повеќе од половината е јатрогено,т.е. завршено предвремено поради состојба на плод и/или мајка како и за плодови со мала тежина за гестациска возраст. Дискусија Неповолниот перинатален исход кој вклучува предвремени породувања,мали за гестациска возраст, новородените и хипертензивните пореметувања во бременост се главни клинички ентитети кои го одредуваат перинаталниот морбидитет и морталитет.Горенаведените ентитети се компликации кои се јавуваат во третиот триместар во најголем дел, а водат потекло од несоодветно формирање на постелката во првиот триместар. Заклучок Резултатите од студијата укажуваат на потребата за вклучување и други дополнителни биохемиски, ултразвучни иследувања и биофизички мерења со цел да се зголеми предиктивноста на PAPP-A во предвидување на перинаталниот исход,со цел намалување на перинаталниот морбидитет и морталитет.Раната предикција на потенцијалната плацентарна инсуфициенција пред да настане плацентарната дисфункција, овозможува воведување превентивно мерење или третман со кој би се подобрил исходот од бременоста. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, ЕФЕКТИВНОСТА НА ПЕРИРАДИКУЛAРНАТА ТЕРАПИЈА ПОД ВОДСТВО НА КОМПЈУТЕРИЗИРАНА ТОМОГРАФИЈА КАЈ ПАЦИЕНТИ СО ХРОНИЧНА ЛУМБАЛНА БОЛКА И РАДИКУЛОПАТИЈА(МЕДИЦИНСКИ ФАКУЛТЕТ УНИВЕРЗИТЕТ “СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ”- СКОПЈЕ, 2022-03-21)Introduction: Low back pain is one of the most common conditions that every person faces in his life and one of the most common reasons to visit a doctor. The frequency is so high that it is believed that about 80% of the population have at least one episode of low back pain in life of various degrees and forms. Life expectancy of lower back pain is estimated at 13-40% in industrialized countries with a one year prevalence of 15-45%, the incidence in adults is 5% per year, with a peak of 35 to 55 years of age for the most part in the working age population. Chronic lumbar pain and radiculopathy is a clinical lumbar pain syndrome followed by limb pain involving sensory or motor deficits on the affected side for more than 12 weeks. The modern treatment requires a multiplicity of approach that includes physical therapy, minimally invasive techniques, and sometimes a classic surgical approach. Diskal herniations, spinal stenosis, degenerative diseases with or without disc herniation, and postoperative lumbar pain syndrome are the most common conditions responsible for chronic persistent lumbar pain and radiculopathy. Minimally invasive techniques including periradicular therapy are the most commonly used nonvascular interventions to manage chronic lumbar pain and painful radicular syndrome. Many studies show a significant reduction in lumbar pain and radiculopathy shortly or for a long time after epidural application. Main objectives of the study: To evaluate the efficacy of PRT (Periradicular Therapy) in patients with chronic lumbar pain and radiculopathy most commonly caused by disc herniation, disc osteophyte complex or central lumbar stenosis in the lumbar segment with the following objectives: Secondary goals: • To see if there is an association between the duration of pain before the intervention and the degree of its reduction with PRT after 2 weeks, 3 months and 6 months. • Assess whether there is a possible association between age, sex, location of the lesion (pain) and the degree of effectiveness of the intervention (degree of pain reduction). • To determine the group of demographic, radiological and clinical factors that are associated with the effectiveness (success) of the intervention. • Assess the degree of pain reduction and the degree of functionality of the patients depending on the type of hernias (foraminarian, extraformaramin, posterolateral) after PRT. 11 2. To assess the quality of life in patients with lumbar pain and radiculopathy before and after the intervention. Study design: According to the design, the study is non-randomized (patients were included as indicated), prospective, interventional, which includes prospective follow-up of 166 male and female subjects with chronic lumbar or radicular pain, all treated with PRT. Materials and methods: The clinical study was conducted in the PHI CGH " 8 September " of the Department of Diagnostic and Interventional Radiology. The study included prospective follow-up of 166 male and female subjects with chronic lumbar or radicular pain. All patients underwent MRI (magnetic resonance imaging) at least one month before the intervention and central canal stenosis, spondylolisthesis, or disc herniation with or without nerve root compression were demonstrated. Subcutaneous application of Lidocaine 3ml as well as Bupivacaine 2ml and Kenalog 2ml at the level of the lateral epidural space was used for all subjects. Medical application (Bupuvacaine and Kenalog) was monitored by 16-slice CT (computed tomography).The degree of pain intensity was scored according to the VAS scale (visual analog scale) – The National Initiative on Pain Control ™ (NIPC ™) which included mild, moderate, severe and very severe pain.The degree of improvement was presented as excellent (over 75%,) good (50-70%), medium (25-49%), poor (less than 25%). Functional and working status were assessed according to Oswestry Disability index 2.0 (ODI). Follow-up of treated patients was after 2 weeks, 3, 6 months. Results: There was a statistically significant reduction in the average value of VAS and ODI. For VAS good response – (≥ 50%) was observed at 51.81% after 2 weeks, 54.22% after 3 months and 59.04% after 6 months. For ODI higher or equal to 40% in 22.29% after 2 weeks, after the 3rd 13.86%, and after the 6th month 8.43%.The number of patients with a good VAS and ODI response was higher when the pain duration interval was shorter. After 2 weeks in patients with pain duration up to 3 months the improvement was excellent in 32 (58.18), after 3 months 41 (74.55) and after 6 months 41 (74.55), in contrast to patients with pain over 1 year who showed excellent improvement at 2 (5.71) after 2 weeks, 41 (74.55) after 3 months, and 41 (74.55) after 6 months. The mean percentage improvement after 6 months of intervention was highest in patients with localization of pain at level L4-L5 (69.69 ± 29.7), and lowest 51.52 ± 30.1 in patients with localization of pain at level L5-S1.At the end of follow-up patients, the mean ODI values were 27.67 ± 25.2 in patients with L3-L4 level pain, as opposed to patients with L2-L3 level pain with an average ODI value of 46.75 ± 39.02. The mean percentage improvement after 6 months was highest in patients with extraforaminal herniations (65.25 ± 28.8) and lowest in patients with central canal stenosis (45.21 ± 25.7). ODI lower than 40%, 2 weeks after the intervention was registered most often in patients with extraforaminal herniations – 90% (16) and most rarely in patients with central canal stenosis – 58.6% (10). Patients with a lower degree of nerve root compression had a significant improvement. The percentage 12 improvement after 6 months post-intervention was highest in patients without nerve root compression (86.25 ± 19.2), followed by patients with first, second, third, and fourth degree compression (78.1 ± 22.7, 57.2 ± 28.5, 46.4 ± 49.8, and 34.6). ± 33.2, respectively). The ODI index after 6 months of intervention presented the lowest values in patients without nerve root compression (10.5 ± 7.5), followed by patients with first, second, third and fourth degree of compression (14.6 ± 9.4, 25.7 ± 20.2, 40.4 ± 23.8, and 64 ± 33.8 respectively. Conclusion: CT performed PRT in patients with lumbar pain and radiculopathy is a safe, effective therapy and procedure and it is best to do it as soon as the symptoms appear. The benefit is greater in patients with less compression of the nerve radix. In patients treated with PRT there is a reduction in the use of analgesics and anti-inflammatory drugs and a significant improvement in quality of life. Keywords: periraductal therapy, chronic lumbar pain, radiculopathy, corticosteroids, PRT, CT - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, ЈАВНОЗДРАВСТВЕНО ЗНАЧЕЊЕ НА ЗНАЕЊАТА, СТАВОВИТЕ И ПРАКТИКИТЕ НА ПОТРОШУВАЧИТЕ НА ФУНКЦИОНАЛНА ХРАНА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА(2015-01-16)Вовед: Иако не постои единствена дефиниција за функционална храна, научната заедница се согласува дека во неа спаѓаат различни видови на храна и прехранбени производи за кои се верува дека го подобруваат вкупното здравје и добросостојба, го намалуваат ризикот од определени болести или ги минимизираат ефектите на некои здравствени проблеми. Функционалната храна е вообичаено тесно поврзана со појавата на нутритивни и здравствени изјави на определени прехранбени производи. Денес потрошувачите се свесни за тоа дека храната има поголемо влијание врз нивното здравје од тоа што претходно се мислело. Таа свест влијае врз нивното однесување и потенцијално врз јавното здравје преку свртување на вниманието на потрошувачите кон храната, не само како медиум кој ќе ги задоволи потребите за јадење, туку и како чинител кој ќе влијае врз нивното здравје. Цел: Цел на оваа студија беше да ги истражи знаењата, ставовите и практиките на потрошувачите во Македонија спрема функционалната храна, да ги предвиди идните трендови и да ги процени потребните јавноздравствени политики во однос на пазарот на функционална храна. Хипотези: Во дисертацијата се тестирани неколку хипотези и тоа дека потрошувачите имаат позитивен став кон концептот на функционална храна и истиот го прифаќаат; дека помладите потрошувачи повеќе знаат и повеќе го прифаќаат концептот на функционална храна; дека здравствените придобивки се основната причина за консумирање на функционалната храна и дека антропометриските параметри на нутритивниот статус на потрошувачите на функционална храна на возраст од 18 до 34 години се во рамките на препорачаните вредности за нивна возраст. Материјал и методи: Истражувањето во оваа докторска дисертација беше дизајнирано како ретроспективно-проспективна студија на пресек. Во квантитативното истражување учествуваа 518 испитаници постари од 18 години од сите региони во државата. Тие беа одбрани преку процес на триетапно одбирање на национално репрезентативен примерок. Прашалникот содржеше прашања поврзани со нивоата на информираност за функционалната храна, верувањето во здравствените изјави, фреквенцијата на консумирање, како и за знаењата и ставовите поврзани со таа храна. Статистичката значајност беше определена на p<0,05. Две дополнителни квалитативни истражувања беа спроведени како дополнение на квантитативното. Беа користени методи на дискусија во фокусни групи и длабински интервјуа со производители и продавачи за да се добијат знаења од заинтересираните страни во врска со клучни прашања поврзани со функционалната храна. Резултати: Испитаниците на возраст од 18 до 34 години беа повеќе информирани во споредба со општата популација (22 и 16 % соодветно, p<0,05). Најмногу од потрошувачите ги консумираат овие производи еднаш дневно. Вработените потрошувачи имаа волја да го зголемат дневното консумирање од 3 на 18% (p<0,05). Во просек, 65,1% од изјавите со кои се проценуваше знаењето беа одговорени точно. На скала од -3 до +3, функционалната храна беше проценета како многу здрава (просек=2,03, СД=1,42), а испитаниците имаа позитивен став во однос на сите аспекти на таа храна, освен за цената. Според 68% од испитаниците здравствените изјави на етикетите на производите им биле корисни во одлучувањето дали да го купат или не функционалниот производ. Тие сметаат дека нутритивната информација на етикетата е поважна во споредба со нивното знаење (просечна оцена 3,51 од 5). Потрошувачите во Македонија имаат позитивни очекувања од функционалната храна, особено за нејзиното влијание кон подобро здравје. Производителите и продавачите очекуваат дека пазарот на функционална храна во Македонија во иднина ќе биде во пораст. Дискусија: Наодите од дисертацијата се на линија на резултатите прикажани во претходни истражувања во кои е покажано дека здравствените придобивки се главен фактор за консумирање на функционална храна и дека потрошувачите би имале волја да направат компромис во однос на вкусот на храната во корист на здравствените придобивки, иако со текот на времето таа волја опаѓа. Резултатите од истражувањето поврзани со нутритивното знаење и ставовите за функционалната храна одговараат на резултатите претставени во истражувањето направено за производите со нутритивни и здравствени изјави во земјите од регионот на Западен Балкан. Заклучок: Доколку правилно се разбере, концептот на функционална храна има високо ниво на прифаќање меѓу потрошувачите во Македонија. Потрошувачите имаат позитивен став и високи очекувања од функционалната храна. Политиките во јавното здравје сè уште заостануваат во споредба со сеопфатниот пристап на индустријата за храна при пласирањето на овие производи на пазарот. Треба повеќе да се направи од страна на Владата, професионалците од јавното здравје, научната заедница и медиумите за да се обезбеди потрошувачите да имаат прецизни и валидни информации за функционалната храна. Клучни зборови: функционална храна, ставови, потрошувачи, Македонија, јавно здравје. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, НЕВРОМОРФОЛОГИЯ И СЪДЕБНОМЕДИЦИНСКО ЗНАЧЕНИЕ НА ДИФУЗНАТА АКСОНАЛНА ЛЕЗИЯ(Българска Академия на Науките, 2014)NEUROMORPHOLOGY AND FORENSIC SIGNIFICANCE OF DIF-FUSE AXINAL LESION Summary With the introduction of the concept of focal and diffuse brain injuries in the past 20 years, it became clear that the outcome of a head injury does not depend so much on the extensity of the focal injury, as on the occurrence of diffuse brain injuries. Diffuse axonal injury (DAI) is a clinical-pathological entity clinically characterized by an immediate and prolonged unconsciousness after a mechanical impact to the head, typically without any lucid interval, lead-ing to severe brain failure, vegetative state and death, and pathologically de-fined by a diffuse damage of axonal fibres inside the white matter, including the fibre tracts and the brain stem. The aim of the present thesis is to perceive the incidence and distribu-tion of DAI in the overall pathology of closed head injuries, and to emphasize the significance of the complete forensic-neuropathological examination (FNE) in the process of its diagnosis. For this aim, we analyzed the appearance and distribution of DAI on 63 cases with fatal non-missile head injury. To all in-cluded cases a complete FNE was performed. According to our results, DAI has an incidence of about 30-50% in the pathology of the closed head injury. It is an acceleration-deceleration injury that typically occurs in road traffic accidents and in the falls from a consider-able height (above 2 meters) but is not typical for the cases of simple falls or assaults. Therefore, DAI is more characteristic for the traumatic events related with a longer duration of the acceleration forces, whereas the other acceleration injury – the acute subdural hematoma (ASDH) is more characteristic for the events with short duration of the acceleration forces. There is no statistically significant simultaneous occurrence of DAI and ASDH. Furthermore, DAI as a sole feature and the only explanation for the impairment of the brain function and also, as the cause of death, can be found in every fifth case of closed head injury and its presence can be detected only by a complete FNE. The most con-stant clinical parameter accompanying DAI is the immediate and deep coma. Our study revealed a clear correlation between the coma and the damage of axonal fibres of both traumatic and ischemic origin. By exploring the clinical-pathological correlations of DAI, we showed that DAI is not a significant factor to the short survival (i.e. to the fatal outcome) in the first 24 hours, but is a sig-nificant factor for the severity of the impairment of brain function. This finding is of a huge medico-legal importance. On the other hand, a verified presence of DAI upon the FNE, is an absolute sign of a vital reaction, and also for the time of survival of at least 2-3 hours. Finally, ß-APP immunohistochemistry proved to be an important tool in hands of the forensic neuropathologist which cer-tainly demonstrates that: there has been the injury of the brain; the origin of the axonal damage (is it traumatic or ischemic) and that the injury has occurred intra-vitaly, which is of a big medico-legal relevance. Also, the time course of the axonal pathology revealed by ß-APP expression can point to the age of the injury, which is also of a huge significance for forensic medicine. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, ДЕТЕКЦИЈА НА ПЛАЦЕНТА АКРЕТА СПЕКТАР (ПАС) СО ПОМОШ НА МАЈЧИНИ ПЛАЗМАТСКИ БИОМАРКЕРИ: ПЛАЗМИНОГЕН АКТИВАТОР ИНХИБИТОР 1, РАСТВОРЛИВ ТИЕ 2 И ВАСКУЛАРЕН ЕНДОТЕЛИЈАЛЕН ФАКТОР НА РАСТ РЕЦЕПТОР 2(2023-12)Резиме: Плацента акрета спектрум (ПАС) представува абнормално адхерентна плацента за лежиштето на утерусниот ѕид и неможност за нејзино спонтано одлепување по породувањето на плодот или во текот на царскиот рез. Плацента превија е плацента која во третото тромесечие достигнува до внатрешното маткино устие ОУИ и притоа делумно или целосно го препокрива. Златен стандард во дијагостиката на ПАС сеуште представува ултразвукот, но постојат и одредени биомаркери кои покажуваат променети вредности во плазмата кај пациентките со дијагноза за ПАС. Цел: Да се одреди вредноста на биомаркерите во мајчината плазма во зависност од степенот на трофобластна инвазија во утериниот ѕид (акрета, инкрета, перкрета) еднократно од крвта на трудниците во третото тромесечје од бременоста (28-37гн) Материјали и методи: Во оваа проспективна, кохортна, опсервациона лонгитудинална студија беа вклучени 113 пациентки со единечна бременост, дијагноза на предходен еден или повеќе царски резови со сомнение за ПАС, со или без плацента превија, предходни интервенции на матката (миомектомии, метропластики) на возраст од 18-40 години во третото тромесечје од бременоста. Испитувана група беа пациентки, амбулантски или хоспитализирани на Клиниката за Гинекологија и акушерство на одделите за Патолошка и високоризична бременост и Перипартална интензивна нега со предходно утврдени ултразвучни знаци за ПАС. Оваа студија се изведуваше на Клиниката за Гинекологија и акушерство и Институтот за имунологија и хумана генетика – Скопје, Р. Северна Македонија во текот на две години, во периодот од 02.2021година до 01.2023година. При влез во студијата и потпишување на согласност за учество во истата се вршеше ултразвучен преглед и венепункција на пациентките, во две епрувети, една за 4 рутинска диференцијална крвна слика а другата ЕДТА епрувета 2мл крв за испитување на биомаркери (плазминоген активатор инхибитор-1, васкуларен ендотелијален фактор на раст рецептор-2, растворлив Тие2). Сите пациентки се следеа до датумот на нивното породување, интраоперативниот тек и исходот. Резултати: Во истражувањето партиципираа 113 испитанички, 26 пациенки беа во групата со инвазивна плацента, 57 со неинвазивна плацента, во контролната група беа 30 пациентки со прва бременост без сомнение за ПАС и без други пропратни коморбидитети. Плоштината под ROC кривата за ПАИ 1 во одредување на ПАС имаше вредност од 0.69 (AUC=0.696, CI 95% 0.548-0.831), што укажува дека овој плазматски биомаркер има доволна дискриминаторска способност во разграничување на пациенти со и без плацента акреата спектрум. Најдобрата гранична вредност (cut off) oд која почнува детекција на пациенти со ПАС е 41.18 ng, со сензитивност од 61.5%, специфичност од 63.3%. Плоштината под ROC кривата за ВЕГФР 2 во одредувањна ПАС имаше вредност од 0.71 (AUC=0.71, CI 95% 0.573- 0.847). Тоа ни укажува дека овој плазматски биомаркер е добар тест, со добра дискриминаторска способност во разграничување на пациенти со и без плацента акреата спектрум. Најдобрата гранична вредност (cut off) oд која почнува детекција на пациенти со ПАС е 7.26 ng, со сензитивност од 80.8%, специфичност од 60%. Плоштината под ROC кривата за рТие- 2 во одредување наПАС имаше вредност од 0.742 (AUC=0.742, CI 95% 0.612-0.872).На овој начин укажавме дека овој плазматски биомаркер е добар тест, со добра дискриминаторска способност во разграничување на пациенти со и без плацента акреата спектрум.Најдобрата гранична вредност (cut off ) oд која почнува детекција на пациенти со ПАС е вредноста на рТие-2= 6 ng, со сензитивност од 73.1%, специфичност од 63.3%. Ова е прва студија во нашата држава од ваков тип која ја истражува поврзаноста помеѓу концентрациите биомаркерите ПАИ-1, ВЕГФР-2 и рТие-2 со исходот на пациентката со ПАС. Ние добивме поврзаност на концентрацијата на овие биомаркери и исходот од бременоста. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Предикција на морталитет кај пациенти со тешка вонболнички стекната пневмонија(2022-04)Цел на студијата: да се идентификуваат фактори за предикција на морталитетот кај пациенти со тешка вонболнички стекната пневмонија и да се евалуира значењето на индексите на тежина на болест и предиктивните скор системи за прогноза на исходот кај пациентите со тешка вонболнички стекната пневмонија. Материјал и методи: Истражувањето е проспективно, дескриптивно, групно споредбено и е изведено на одделот за интензивна нега при Универзитетската Клиника за инфективни болести и фебрилни состојби во Скопје во период од 1 јануари 2017 до 31 декември 2019 година. Во студијата се вклучија возрасни пациенти со клинички и рентгенграфски верификувана вонболнички стекната пневмонија, поделени во две групи според исходот: група на преживеани и група на починати. При вклучувањето во студијата бележани се демографските податоци и коморбидностите. При приемот, како и 24 и 48 часа подоцна мерени се физиолошките и лабораториските параметри и се пресметувани индексите на тежина на болест CURB-65, SCAP, SOFA, SAPSII, APACHEII и MPM0,24,48. Варијаблите од униваријантната анализа кои покажаа значајна разлика во однос на исходот се употребени за изработка на мултиваријантна бинарна логистичка регресивна анализа со исходот како зависен фактор, со која се добиени независните предиктори на смртен исход. Индексите на тежина на болест се евалуирани според специфичноста, сензитивноста и зоната под кривата на Receiver Operating Curve (ROC) анализата. Резултати: во студијата беа вклучени 129 пациенти, со просечна возраст од 61.07±16.36 години, а 66.7% беа мажи. Вкупниот 30-дневен морталитет изнесуваше 43.4%. Коморбидност беше регистрирана кај 79.1% од сите пациенти. Charlson Comorbidity Index беше повисок кај починатите со средна вредност од 4.11 што покажа значајна асоцираност со исходот. Мултиваријантната анализа при приемот ги идентификува Чарлсоновиот индекс на коморбидност (OR,1.21, 95%CI:1.04-1.41, p=0.014), хипотензијата (OR,0.97, 95%CI:0.95-0.99, p=0.013) и ниската кислородна сатурација (OR,0.94, 95%CI:0.89-1.00, p=0.049) како независни предиктори на исходот. По 24 часа од приемот како независни предиктори се издвоија тахикардијата (OR,1.02, 95%CI:1.00-1.04, p=0.040), хипотензијата (OR,0.97, 95%CI:0.95-0.99, p=0.022) и хипоксемијата (OR,0.99, 95%CI:0.98-0.99, p=0.020). Хипотензијата (OR,0.95, 95%CI:0.92-0.98, p=0.004), хипоксемијата (OR,0.98, 95%CI:0.97-0.99, p=0.002) и серумската уреа (OR,1.06, 95%CI:1.00-1.12, p=0.024) се идентификуваа како значајни предиктори на морталитетот по 48 часа од приемот и овој модел во ROC анализата покажа висока предиктивна вредност од 90% (зона под кривата 0.907). Индекси на тежина на болест кои при приемот имаа значајна асоцираност со исходот беа SCAP, SOFA, SAPSII, APACHEII и MPM0. Во ROC анализата зоните под кривата се движеа од 0.714 на APACHEII до 0.755 на SCAP скорот, додека највисоки вредности на зоната под кривата се добија за MPM и за SOFA скорот мерени по 48 часа од приемот и тоа 0.800 односно 0.839. Заклучок: фактори кои го предвидуваат морталитетот кај пациентите со тешка вонболнички стекната пневмонија при приемот се напреднатата коморбидност, хипотензијата и ниската кислородна сатурација. Во понатамошната еволуција на болеста, тахикардијата, хипотензијата, хипоксемијата и серумската уреа се идентификуваа како показатели на неповолната прогноза. Најчесто применуваните индекси на тежина на болест и предиктивни скор модели адекватно ги идентификуваа пациентите со тешка пневмонија кои имаа зголемен ризик од смртен исход, имаа висока предиктивна вредност и покажаа слично значење за предвидување на морталитетот. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Прогностичката вредност на компјутеризираната томографска пулмонална ангиографија кај пациенти со акутна белодробна емболија.(2023-09-27)ИЗВАДОК Белодробната тромбемболија (БТЕ) и длабоката венска тромбоза (ДВТ) се таргет и етиологија на венскиот тромбоемболизам (ВТЕ), кој е трето најчесто кардиоваскуларно заболување по исхемичната болест на срцето и цереброваскуларните болести. Акутната белодробна емболија (АБЕ) е медицинска итност и сериозна клиничка манифестација на ВТЕ, а настанува како резултат на дешаржирање емболуси во пулмоналниот артериски систем со последична артериска оклузија што ја зголемува белодробната васкуларна резистенција и доведува до десносрцево оптоварување и акутна слабост на десниот вентрикул, што е животозагрозувачка состојба. Белодробните емболуси најчесто потекнуваат од централните длабоки вени на долните екстремитети. Имајќи ја предвид високата стапка на смртност кај пациенти со десносрцева дисфункција (ДСД), дури и во случај на иницијална хемодинамска стабилност, навремената дијагноза и брзото менаџирање се основа за реверзибилност на состојбата. Значително подобрениот квалитет на сликата и дијагностичкиот перформанс на КТ пулмоналната ангиографија, му овозможуваат на овој дијагностички модалитет да биде имиџинг-техника на избор кај суспектна белодробна емболија. Во последната деценија, КТПА бележи драматично подобрување на квалитетот на снимање на пулмоналната циркулација, а овозможува и калкулација на ПАОИ, што ѝ дава квантитативна вредност на тежината на АБЕ. Со оглед на фактот што КТПА ги визуализира срцевите структури, таа е потенцијален метод за процена на функцијата на ДВ, без одложувањата што се асоцирани со стационарната ехокардиографија. Цел на истражувањето: Да се направи детална радиолошка евалуација на иницијални и контролни КТПА кај пациенти со дијагностицирана АБЕ и преку корелација на пулмоналниот артериски опструкциски индекс (ПАОИ) со неколку КТкардиоваскуларни маркери на десносрцева дисфункција, добиени од КТПА-прегледите, да се утврди нејзината прогностичка вредност во стратификацијата на ризикот од развој на ДСД. Материјал и методи: Истражувањето претставува аналитичка студија на пресек и во целост се спроведе на ЈЗУ Универзитетски институт за радиологија во Скопје, а како извор на податоци се користеа реализираните иницијални и контролни КТПА за 119 испитаници со работна дијагноза – АБЕ, нивните наоди од иницијалните и контролните ехокардиографски прегледи, како и анамнестични податоци добиени од посебно дизајниран прашалник за потребите на истражувањето. Испитуваниот примерок во однос на ехокардиографскиот наод беше поделен во две групи, оние со присутна или отсутна десносрцева дисфункција. Присуството на десносрцева дисфункција се евалуираше преку квантитативни мерења на ПАОИ и повеќе КТкардиоваскуларни параметри. Резултати: Во студијата консекутивно беа вклучени вкупно 119 испитаници чија полова структура ја сочинуваа 60 (50,42%) мажи и 59 (49,58%) жени, на просечна возраст од 57,78 ± 15,7 години, во распон од 19 до 91 година. Беше пресметана просечна телесна тежина кај испитаниците од 81,84 ± 11,9, а таа се движеше во ранг од 53 до 120 килограми. ПАОИ и повеќето КТ-маркери на ДСД покажаа статистички несигнификантни разлики во однос на полот, со исклучок на дијаметарот на аортата (p = ,011) и дијаметарот на ВКС (р = ,015). Во однос на возрасната дистрибуција, статистички сигнификантни разлики покажаа дијаметрите на ПА (p = ,002), Ао (p = ,000), ВКС (p = ,001), односот ПА/Ао (p = ,015) и контрастниот рефлукс во ВКИ (р = ,007). Дијаметрите на ПА, Ао и ВКС беа сигнификантно статистички асоцирани со телесната тежина на испитаниците (p = ,004), (p = ,000) и (p = ,000), соодветно. 54 (45,38%) испитаници се изјасниле како активни пушачи, додека 65 (54,62%) како непушачи. Се следеше тенденција за повисоки просечни вредности и медијани на ПАОИ, ДА, ДА/ЛА, ДВ, ДВ/ЛВ, ПА и ВКС кај непушачите, а статистички сигнификантна разлика во однос на пушачкиот статус се пресмета за ПАОИ, ДА, ЛА, ДА/ЛА, ЛВ, ДВ/ЛВ, ПА и ПА/Ао, р = ,031, р = ,029, р = ,032, р = ,014, р = ,024, р = ,040, р = ,003 и р = ,031, соодветно. Контрастен рефлукс во ВКИ и шифт на ИВС во поголем процент се следеше кај непушачи, 51 (65%) и 34 (52,3%) соодветно, а статистички сигнификантна асоцијација се нотираше само кај контрастниот рефлукс во ВКИ (p = ,004). 49 (41,18%) испитаници имаа знаци за ДВТ, за сметка на преостанатите 70 (58,82%). Евидентно е дека просечните вредности и медијани на ПАОИ, ДА/ЛА, ДВ/ЛВ, ПА/Ао и ВКС беа изразено повисоки кај испитаниците со конкомитантна ДВТ, 61,54 ± 29,24 (Ме = 65), 1,44 ± 0,44 (Ме = 1,6), 1,49 ± 0,53 (Ме = 1,5), 0,93 ± 0,1 (Ме = 0,9) и 2,14 ± 0,3 (Ме = 2,1), соодветно. Се добија статистички сигнификантни разлики за ПАОИ, дијаметарот на ДА, односот ДА/ЛА, дијаметарот на ДВ, дијаметарот на ЛВ, односот ДВ/ЛВ, помеѓу двете групи испитаници, а во однос на присуството на ДВТ (р = ,023, р = ,026, р = ,016, р = ,020, р = ,012 и р = ,017, соодветно). На иницијалните КТПА-прегледи, просечната вредност на ПАОИ1 изразена во проценти беше 54,33 ± 28,1%, додека на контролните КТПА-прегледи 7,14 ± 15,3%. Се утврди статистички сигнификантна разлика за р < ,05 помеѓу просечните вредности на ПАОИ и речиси сите КТ-параметри на ДСД помеѓу иницијалните и контролните КТПА-мерења, со исклучок на дијаметарот на Ао (р = ,825). На иницијалните и контролните КТПАмерења, како и на разликата од двете мерења, се регистрираше силна и статистички сигнификантна, позитивна корелација на ПАОИ со знаците за ДВД на ехокардиографија, контрастниот рефлукс во ВКИ, шифтот на ИВС, дијаметарот на ДА, ДВ, односот на дијаметрите ДА/ЛА, ДВ/ЛВ, дијаметарот на ВКС и ПА, за р < ,05. Се следеше статистички сигнификантна корелација помеѓу редукцијата на ПАОИ и редукцијата на КТ-маркерите на ДСД на контролните КТПА. Во однос на ДВД детектирана на иницијалната ехокардиографија, испитаниците беа поделени на две групи, група од 77 испитаници со детектирана ДВД и преостанатите 42 без, при што се добија статистички сигнификантни разлики за р < ,05, помеѓу ПАОИ, ДА, односот ДА/ЛА, ДВ, ЛВ, ДВ/ЛВ, ПА, ВКС, рефлуксот во ВКИ и шифтот на ИВС, од иницијалните КТПА-мерења. Во однос на ДВД детектирана на контролната ехокардиографија се добија идентични резултати за разликите помеѓу ранговите на ПАОИ- и КТ-маркерите на ДСД од контролните КТПА-мерења. Во однос на процентуалната разлика за детектирана ДВД на иницијалните и контролните ехокардиографии, бројот на оние кај кои се детектираше ДВД опадна од 77 на 9, па според индексот на динамика, се регистрираше темпо на опаѓање од 88,3%. Анализата на ROC-кривите за ПАОИ, дијаметарот на ДА, односот на дијаметрите ДА/ЛА, дијаметарот на ДВ и односот на дијаметрите ДВ/ЛВ покажа дека тие претставуваат одлични предиктори на ДСД, со високи вредности за регијата под кривата. ПАОИ придонесуваше во дијагностицирање на ДСД со 92,5% [AUC = 0,925 (95% CI, 0,881-0,969, p < 0,0001)], со сензитивност од 79,2%, специфичност 83,3% и cut off вредност од 43,75%. Дијаметарот на ДА беше со AUC-вредност на ROC-кривата од 92,5% [AUC = 0,925 (95% CI, 0,881-0,97, p < 0,0001)], сензитивност од 79,2%, специфичност 78,6% и cut off вредност што предвидува позитивна состојба од 6,45 см. Односот на дијаметрите помеѓу десен и лев срцев атриум придонесуваше во предикција на ДСД со 89,9% [AUC = 0,899 (95% CI, 0,845-0,953, p < 0,0001)], сензитивност од 79,2%, специфичност од 76,2% и cut off од 1,25. И дијаметарот на ДВ се покажа како одличен предиктор на ДСД со AUC-вредност од 93,9% [AUC = 0,939 (95% CI, 0,899-0,979, p < 0,0001)], сензитивност од 81,8%, специфичност 83,3% и cut off вредност од 4,75 см. Односот на кратките оски на десен и лев срцев вентрикул имаше вредност на регијата под кривата од 92,1% [AUC = 0,921 (95% CI, 0,875-0,967, p < 0,0001)], сензитивност на предикција од 77,9%, специфичност 83,3% и cut off вредност од 1,15. Заклучок: Со оваа студија се потврди значењето на КТПА во промптната дијагноза и менаџмент на АБЕ, како и нејзината прогностичка вредност во предвидување на евентуални компликации. КТПА има можност да идентификува и да квантифицира десносрцева слабост и да го стратифицира ризикот преку евалуација на ПАОИ и неколку кардијални КТ-параметри што се прогностички маркери за АБЕ. Студијата ќе најде особена примена во формирање на мултидисциплинарен консензус во однос на контролните КТПА-протоколи кај пациенти со АБЕ, а преку евалуација на ПАОИ и десносрцевата дисфункција асоцирана со ПАОИ, ќе се оптимизира времетраењето на терапијата и ќе се избегнат непотребните имиџинг-испитувања, односно преддијагностицирањето.