Faculty of Medicine

Technological advancement and industrialization have significantly increased human exposure to xenobiotics, a diverse group of foreign chemical substances with potential toxic effects. Xenobiotics include pharmaceuticals, pesticides, personal care products, industrial chemicals, and environmental pollutants. The liver, as the primary organ responsible for biotransformation, plays a central role in the detoxification and activation of these compounds. However, metabolic processes may generate reactive intermediates that contribute to hepatocellular injury. This review provides a comprehensive overview of xenobiotic classification, mechanisms of hepatic biotransformation, and the molecular pathways underlying xenobiotic-induced hepatotoxicity. Special emphasis is placed on oxidative stress, reactive metabolite formation, and immune-mediated mechanisms. Clinical manifestations, diagnostic approaches, and current management strategies are also discussed. Understanding these processes is essential for early detection, prevention, and improved therapeutic outcomes in patients with xenobiotic-induced liver injury.

ВОВЕД. Во последните десет години се евидентирани сериозни епиде- мии со контаминирана храна на различни континенти. Контролата на квалитетот на храната преку редовно следење на бактериолошката ана- лиза на мострите од храна обезбедува безбедна храна за консумирање од здравствен аспект кај населението. Биолошките опасности односно ризиците за безбедна храна се и причина за алиментарни труења на луѓето. ЦЕЛ НА ТРУДОТ. Цел на овој труд е да се прикаже следењето на бак- териолошката исправност на прехранбените производи по видот на производство на храната и неговото влијание врз параметрите за без- бедност на храната со детектирање на најчесто изолирани бактерии во примените мостри храна. МЕТОД И МАТЕРИЈАЛ. Со ретроспективен метод на работа анализи- рани се софтверски податоци за бактериолошките обработени мостри од прехранбени производи по вид на производство и истите се статис- тички обработени според видот на изолирани бактерии во храната за период од 2016 до 2020 година во РСМ. За користените податоци од ла- бораториите се земени годишни извештаи за работа кои се софтверски обработени во соодветни програми. РЕЗУЛТАТИ. Во анализираниот петгодишен материјал се анализира- ни примени и обработени мостри храна за бактериолошка безбедност на храната, и тоа мостри храна според видот на производството на хра- ната од домашно производсто (индустриското, занаетчиско и промет) и 344 примени и обработени храни од увоз. Анализата покажа дека учество- то на обработените мостри храна за бактериолошко иследување од до- машно производство учествува со 88,1 % во 2016 година до 94,9% во 2020 година. Во истражуваниот период процентот на примените и об- работените мостри храна за бактериолошка анализа од увоз се намалу- ва, па така во 2016 година истиот изнесувал 11,9% додека во 2020 година истиот бил 5,0%. Исто така анализирани се пооделно региони во држа- вата во кои се врши бактериолошко иследување на храната, при што податоците говорат дека најчесто изолриани групи на бактерии се од видовите на : Enterobacteriacea, Staphylococcus, Escherichia coli, Квасци и мувли и Аеробни мезофилни бактерии. ЗАКЛУЧОК. Континуираното следење на микробиолошката исправ- ност на прехранбените производи има огромно значење во унапреду- вањето на здравјето на граѓаните, со што се овозможува континуирана превентивна заштита. Евидентно е дека животната средина ги рефлек- тира условите за производство, складирање, транспорт и употребата на финалниот производ. Видовите на домашното производство (индус- триско, занаетчиско и промет) на храна исто и на обработените мостри храна од увоз укажуваат дека исправноста на храната и (не)спроведу- вање на HACCP контролниот систем за безбедност на храната се многу значајни. Во истржуваните региони за период од пет години, анализата покажа дека евидентно е застапено домашното производство на храна која е безбедна со незначителен низок процент на неисправни мостри храна според изолираните три најчести групи на бактерии. Клучни зборови: безбедност на храна, мостри, здравствена исправ- ност,бактерии

ВОВЕД. Билошките загадувачи на храната (патогени) предизвикуваат болести кај луѓето, особено бактериите со конзумација на храната првично заразена, или пак секундарно контаминирана со истите. Внесот на небезбедна храна е штетна по здравјето на човекот, особено поради несоодветна производствена или хигиенска практика низ целиот синџир на производство, обработка, преработка и дистрибуција на храна.

Faculty of Medicine

Browse

Filters

Settings

Sort By

Results per page

Search Results