Kİ COĞRAFYA, TEK RUH: İLHAMİ EMİN VE BAHTİYAR VAHAPZADE’NİN ŞİİRLERİNDE TASAVVUFÎ DERİNLİK

Abstract

Bu makale, modern Türk edebiyatında tasavvufî eğilimlerin izini sürmek amacıyla, farklı coğrafi ve kültürel ortamlarda yetişmiş iki önemli Türk şairi olan İlhami Emin ve Bahtiyar Vahapzade’nin şiirlerini karşılaştırmalı bir bakış açısıyla incelemektedir. Aynı milletten olmalarına rağmen biri Kuzey Makedonya’da, diğeri Azerbaycan’da yetişen bu iki şairin eserlerinde tasavvufun nasıl işlendiği, ne tür temalarla öne çıktığı ve şiir diline nasıl yansıdığı araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Çalışmada komparatistik yöntem ve filolojik analiz esas alınmıştır. Kuzey Makedonya Türk edebiyatının çınarı kabul edilen İlhami Emin’in şiirlerinde tasavvufî temalar, daha çok bireysel bir iç yolculuk, insanın ruh dünyası ve manevî derinlik üzerinden işlenmektedir. Emin, şiir dilinde soyut imgeler ve semboller kullanarak, okuyucuyu içsel bir sorgulamaya ve arayışa yönlendirmektedir. Bahtiyar Vahapzade ise Azerbaycan edebiyatının güçlü sesi olarak, tasavvufî unsurları sadece bireysel düzeyde değil, aynı zamanda toplumsal ve millî bir perspektifle ele alır. Şiirlerinde halkın ruh dünyasına, tarihsel kimliğine ve inanç değerlerine vurgu yapar. Vahapzade’nin eserlerinde Mevlânâ, Yunus Emre ve Fuzûlî gibi klasik sûfî şairlerin etkileri açıkça gözlemlenmektedir. Makale, her iki şairin de tasavvufî şiir anlayışlarında farklı yönelimler gösterse de ortak bir manevî duyarlılıkta buluştuklarını ortaya koymaktadır. İlhami Emin’in içe dönük, metaforik anlatımı ile Bahtiyar Vahapzade’nin toplumsal ve tarihsel bağlamda şekillenen açık ve güçlü şiir dili, tasavvufun modern Türk şiirindeki çeşitli yansımalarını temsil etmektedir.